อภิธานศัพท์ฉนวน
ความหมายสั้น ๆ ของคำและค่าทางเทคนิคที่พบบ่อยในเอกสารสินค้า
ฉนวนกันความร้อน
- ค่าการนำความร้อน λ, k Thermal conductivity
- ความสามารถของวัสดุในการให้ความร้อนไหลผ่านเนื้อวัสดุ หน่วย W/m·K ค่ายิ่งต่ำ วัสดุยิ่งนำความร้อนได้น้อย ค่าที่เทียบกันได้ต้องวัดที่อุณหภูมิเฉลี่ยเดียวกัน อ่านบทความ
- ค่าความต้านทานความร้อน R Thermal resistance (R-value)
- ความสามารถของชั้นวัสดุที่ความหนาหนึ่งในการต้านการไหลของความร้อน สำหรับชั้นวัสดุเนื้อเดียว R = ความหนา ÷ λ หน่วย SI คือ m²·K/W ซึ่งต่างจากหน่วยอิมพีเรียลที่ใช้ในสหรัฐฯ จึงต้องดูหน่วยก่อนเทียบ อ่านบทความ
- ค่าสัมประสิทธิ์การถ่ายเทความร้อน U Thermal transmittance (U-value)
- อัตราการถ่ายเทความร้อนผ่านองค์ประกอบอาคารทั้งชิ้น เช่น ผนังหรือหลังคาทั้งระบบ หน่วย W/m²·K ค่ายิ่งต่ำ ความร้อนผ่านได้ยิ่งน้อย ใช้บอกสมรรถนะของทั้งระบบ ไม่ใช่ของวัสดุชิ้นเดียว อ่านบทความ
- แผ่นสะท้อนความร้อน Reflective foil / radiant barrier
- แผ่นผิวโลหะมันวาวที่ลดการถ่ายเทความร้อนแบบแผ่รังสี จะได้ผลเมื่อมีช่องอากาศอยู่ด้านหน้าผิวสะท้อน และทำงานต่างจากฉนวนแบบใยหรือโฟมที่ลดการนำความร้อน อ่านบทความ
- ค่าการแผ่รังสี Emissivity
- ความสามารถของผิววัสดุในการแผ่รังสีความร้อน มีค่าระหว่าง 0 ถึง 1 ผิวโลหะมันวาวมีค่าต่ำ จึงแผ่และรับรังสีความร้อนได้น้อย ฝุ่นหรือคราบบนผิวทำให้ค่าเปลี่ยนไป อ่านบทความ
- สะพานความร้อน Thermal bridge
- จุดที่ความร้อนไหลผ่านได้ง่ายกว่าบริเวณรอบ ๆ เช่น โครงโลหะ รอยต่อ หรือช่องว่างที่ไม่มีฉนวน ทำให้ประสิทธิภาพรวมลดลง และในงานเย็นอาจเกิดการควบแน่นตรงจุดนั้น อ่านบทความ
กันเสียงและอะคูสติก
- การดูดซับเสียง (ซับเสียง) Sound absorption
- การลดพลังงานเสียงที่สะท้อนกลับจากผิววัสดุภายในห้อง ช่วยลดเสียงก้องและทำให้เสียงในห้องชัดขึ้น แต่ไม่ได้กั้นเสียงไม่ให้ผ่านผนังไปห้องอื่น อ่านบทความ
- การกันเสียง (ฉนวนกันเสียง) Sound insulation
- การลดเสียงที่ผ่านจากด้านหนึ่งของผนัง พื้น หรือฝ้าไปยังอีกด้าน ขึ้นกับทั้งระบบ เช่น มวลของแผ่นผนัง โพรงอากาศ ฉนวนในโพรง และการอุดรอยรั่ว อ่านบทความ
- ค่าการดูดซับเสียงเฉลี่ย NRC Noise Reduction Coefficient
- ตัวเลขเดียวที่สรุปการดูดซับเสียงของวัสดุในช่วงความถี่กลาง ค่ายิ่งสูง ยิ่งซับเสียงได้มาก ค่านี้ขึ้นกับความหนาและวิธีติดตั้งที่ใช้ทดสอบ และไม่ได้บอกความสามารถในการกันเสียง อ่านบทความ
- ค่าการกันเสียงของผนัง (STC) STC Sound Transmission Class
- ตัวเลขเดียวตามมาตรฐาน ASTM ที่บอกความสามารถในการกันเสียงในอากาศของผนังหรือพื้นทั้งระบบที่ทดสอบในห้องปฏิบัติการ ไม่ใช่ค่าของวัสดุชิ้นเดียว อ่านบทความ
- ดัชนีการลดเสียงถ่วงน้ำหนัก (Rw) Rw Weighted sound reduction index
- ตัวเลขเดียวตามมาตรฐาน ISO ที่บอกการกันเสียงในอากาศของผนังหรือพื้นทั้งระบบที่ทดสอบในห้องปฏิบัติการ หน่วยเดซิเบล คล้าย STC แต่คำนวณต่างกัน จึงไม่ควรนำมาเทียบกันตรง ๆ อ่านบทความ
- เวลาการก้องของเสียง RT Reverberation time
- เวลาที่เสียงในห้องใช้ในการลดระดับลง 60 เดซิเบลหลังแหล่งเสียงหยุด ห้องที่มีพื้นผิวแข็งมากและวัสดุซับเสียงน้อยจะมีเวลาการก้องยาว อ่านบทความ
- เสียงเล็ดลอดทางอ้อม (Flanking) Flanking transmission
- เสียงที่ไม่ได้ผ่านผนังกั้นโดยตรง แต่อ้อมไปทางโครงสร้างหรือช่องทางข้างเคียง เช่น ฝ้าเหนือผนัง พื้น ท่อ หรือรอยรั่ว ทำให้ผลกันเสียงหน้างานต่ำกว่าค่าจากห้องทดสอบ อ่านบทความ
ระบบปรับอากาศและท่อลม
- จุดน้ำค้าง Dew point
- อุณหภูมิที่อากาศซึ่งมีความชื้นระดับหนึ่งเริ่มกลั่นตัวเป็นหยดน้ำ ถ้าผิวท่อหรือผิววัสดุเย็นกว่าจุดน้ำค้างของอากาศรอบ ๆ จะเกิดหยดน้ำบนผิวนั้น อ่านบทความ
- การควบแน่น Condensation
- การที่ไอน้ำในอากาศกลายเป็นหยดน้ำเมื่อสัมผัสผิวที่เย็นกว่าจุดน้ำค้าง เป็นสาเหตุของท่อแอร์และท่อลมเย็นที่มีหยดน้ำ อ่านบทความ
- แผ่นกันไอน้ำ Vapour barrier / vapour retarder
- ชั้นที่ลดการซึมผ่านของไอน้ำเข้าไปในฉนวน สำคัญมากในงานเย็น ต้องต่อเนื่องและปิดรอยต่อให้สนิท ถ้ามีรอยขาดหรือรอยต่อเปิด ไอน้ำจะเข้าไปควบแน่นในฉนวน อ่านบทความ
- ฉนวนหุ้มท่อลม Duct wrap
- ฉนวนที่หุ้มรอบด้านนอกของท่อลม ส่วนใหญ่มีผิวฟอยล์ทำหน้าที่กันไอน้ำ ช่วยลดการสูญเสียความเย็นและลดการเกิดหยดน้ำที่ผิวท่อ อ่านบทความ
- ฉนวนบุภายในท่อลม Duct liner
- ฉนวนที่ติดด้านในท่อลม ช่วยทั้งเรื่องความร้อนและลดเสียงที่เดินทางมาตามท่อ ผิวด้านที่สัมผัสลมต้องเป็นชนิดที่ออกแบบให้ใช้ในกระแสลม อ่านบทความ
อุตสาหกรรมและอุณหภูมิสูง
- เซรามิคไฟเบอร์ Ceramic fibre
- ฉนวนเส้นใยสำหรับงานอุตสาหกรรมที่อุณหภูมิสูงมาก เช่น เตาและหม้อไอน้ำ ต้องใช้อุปกรณ์ป้องกันและปฏิบัติตามเอกสารความปลอดภัยของผู้ผลิตระหว่างติดตั้ง อ่านบทความ
- อุณหภูมิใช้งาน Service temperature
- ช่วงอุณหภูมิที่ผู้ผลิตระบุว่าวัสดุใช้งานได้ต่อเนื่อง เป็นคนละเรื่องกับการทนไฟหรือการไม่ติดไฟ ต้องดูเงื่อนไขในเอกสารของผู้ผลิต อ่านบทความ
การป้องกันไฟ
- พฤติกรรมต่อไฟ Reaction to fire
- พฤติกรรมของวัสดุเมื่อโดนไฟ เช่น ติดไฟง่ายไหม ลามไฟเร็วแค่ไหน เกิดควันหรือหยดไฟหรือไม่ จัดชั้นตามมาตรฐาน เช่น EN 13501-1 เป็นค่าของวัสดุ ไม่ใช่อัตราการทนไฟของผนัง อ่านบทความ
- วัสดุไม่ติดไฟ Non-combustible
- วัสดุที่ผ่านการทดสอบตามมาตรฐานที่กำหนดว่าไม่ติดไฟหรือแทบไม่ร่วมเผาไหม้ การไม่ติดไฟไม่ได้หมายความว่าผนังหรือระบบที่ใช้วัสดุนั้นมีอัตราการทนไฟตามชั่วโมงเสมอไป อ่านบทความ
- อัตราการทนไฟ Fire resistance
- ระยะเวลาที่ผนัง พื้น หรือระบบป้องกันไฟทั้งชุดคงความสามารถในการกั้นไฟตามเกณฑ์ทดสอบ เช่น 1 หรือ 2 ชั่วโมง เป็นค่าของระบบที่ติดตั้งตามแบบที่ทดสอบ ไม่ใช่ค่าของวัสดุชิ้นเดียว อ่านบทความ
- การป้องกันไฟแบบ Passive Passive fire protection
- การออกแบบให้อาคารแบ่งพื้นที่กั้นไฟและควันไว้ในแต่ละส่วน โดยใช้ผนัง พื้น และการอุดช่องเปิดที่ทดสอบแล้ว ต่างจากระบบ Active เช่น สปริงเกลอร์ ต้องติดตั้งตามแบบที่ทดสอบโดยผู้ติดตั้งที่มีคุณสมบัติ อ่านบทความ
วัสดุและประเภทฉนวน
- โครงสร้างเซลล์ปิด Closed-cell structure
- โฟมที่ฟองอากาศภายในปิดแยกจากกัน น้ำและไอน้ำจึงผ่านได้ยากกว่าวัสดุเส้นใย เช่น ฉนวนยางดำและโฟม PE อ่านบทความ
- ฉนวนยางดำ Elastomeric foam
- ฉนวนโฟมยางสังเคราะห์แบบเซลล์ปิด ยืดหยุ่น นิยมใช้หุ้มท่อน้ำยาแอร์ ท่อน้ำเย็น และงานทำความเย็น อ่านบทความ
- ฉนวนใยแก้ว Glass wool
- ฉนวนเส้นใยที่ผลิตจากแก้วหลอม ใช้ได้ทั้งกันความร้อน ซับเสียง และงานท่อลม มีหลายความหนาแน่นและหลายรูปแบบ เช่น ม้วน แผ่น และท่อ อ่านบทความ
- ฉนวนใยหิน Stone wool
- ฉนวนเส้นใยที่ผลิตจากหินหลอม เป็นคนละอย่างกับแร่ใยหิน (Asbestos) ใช้ในงานกันเสียง กันความร้อน งานอุณหภูมิสูง และระบบป้องกันไฟ อ่านบทความ
- ความหนาแน่น Density
- น้ำหนักของวัสดุต่อปริมาตร หน่วย kg/m³ บอกความแน่นและความแข็งของฉนวน แต่ไม่ได้บอกประสิทธิภาพกันความร้อนหรือกันเสียงโดยตรง ควรดูค่าที่ต้องการใช้จริงประกอบ อ่านบทความ