LINE สอบถามราคา

ศัพท์และค่าทางเทคนิค

ค่าความต้านทานความร้อน (R-value) คืออะไร?

5 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 26 ก.ย. 2569

ภาพประกอบหลังคาจั่วที่มีชั้นฉนวนหนาอยู่ใต้หลังคา ลูกศรความร้อนจากดวงอาทิตย์ถูกชะลอในชั้นฉนวนจนแทบไม่ถึงห้องด้านล่าง
สรุปสั้น

ค่า R (Thermal Resistance, R-value) บอกว่าชั้นวัสดุหนึ่งที่ความหนาหนึ่งต้านการไหลของความร้อนได้มากแค่ไหน ยิ่งสูง ยิ่งต้านความร้อนได้มาก สำหรับชั้นวัสดุเนื้อเดียวกัน คิดได้จาก R = ความหนา (ม.) ÷ λ หน่วย SI คือ m²·K/W ส่วนเอกสารอเมริกันใช้หน่วย ft²·°F·h/Btu ซึ่งตัวเลขต่างกันมาก ห้ามนำมาเทียบกันตรง ๆ

แผนภาพสามส่วน: λ คือสมบัติของเนื้อวัสดุ R คือความต้านทานความร้อนของชั้นวัสดุที่ความหนาหนึ่ง ยิ่งหนายิ่งสูง U คืออัตราการถ่ายเทความร้อนผ่านองค์ประกอบอาคารทั้งชิ้นλ 1R 2U 3 แผนภาพสามส่วน: λ คือสมบัติของเนื้อวัสดุ R คือความต้านทานความร้อนของชั้นวัสดุที่ความหนาหนึ่ง ยิ่งหนายิ่งสูง U คืออัตราการถ่ายเทความร้อนผ่านองค์ประกอบอาคารทั้งชิ้นλ 1R 2U 3
  1. 1λ (ค่าการนำความร้อน, W/m·K): สมบัติของเนื้อวัสดุ ยิ่งต่ำ วัสดุยิ่งนำความร้อนน้อย — ไม่ขึ้นกับความหนา
  2. 2R (ความต้านทานความร้อน, m²·K/W): ของชั้นวัสดุที่ความหนาหนึ่ง R = ความหนา ÷ λ วัสดุเดียวกัน ชั้นที่หนากว่าให้ค่า R สูงกว่า
  3. 3U (W/m²·K): อัตราการถ่ายเทความร้อนผ่านผนังหรือหลังคาทั้งชิ้น รวมทุกชั้นและผิวสัมผัสอากาศ ยิ่งต่ำความร้อนผ่านยิ่งน้อย

ค่า R ต่างจากค่า λ อย่างไร?

  • ค่า λ (ค่าการนำความร้อน) เป็นคุณสมบัติของเนื้อวัสดุ ไม่ขึ้นกับความหนา ยิ่งต่ำยิ่งดี
  • ค่า R เป็นค่าของชั้นวัสดุที่มีความหนาแน่นอน ยิ่งสูงยิ่งดี

ดังนั้นวัสดุเดียวกัน ถ้าหนาขึ้นเป็นสองเท่า ค่า R ก็เพิ่มเป็นสองเท่า

คิดค่า R อย่างไร?

สำหรับชั้นวัสดุเนื้อเดียวกัน: R = d ÷ λ โดย d คือความหนาเป็นเมตร

ตัวอย่างสมมุติ (ไม่ใช่ค่าของสินค้าใด): ฉนวนที่มี λ = 0.040 W/m·K หนา 75 มม. จะได้ R = 0.075 ÷ 0.040 ≈ 1.88 m²·K/W

ถ้ามีหลายชั้นวางซ้อนกัน ค่า R ของแต่ละชั้นนำมาบวกกันได้ เช่น ชั้นหนึ่ง R 1.88 กับอีกชั้น R 0.50 (สมมุติ) รวมเป็น R 2.38 m²·K/W ซึ่งเป็นพื้นฐานของการคิด ค่า U ของทั้งผนังหรือหลังคา

หน่วย SI กับหน่วยอิมพีเรียล อย่าปนกัน

ระบบหน่วยพบที่ไหน
---------
SI (บางครั้งเขียน RSI)m²·K/Wเอกสารยุโรป เอเชีย และผู้ผลิตส่วนใหญ่ในไทย
อิมพีเรียล (สหรัฐฯ)ft²·°F·h/Btuเอกสารและเว็บไซต์ของสหรัฐฯ เช่น "R-13", "R-30"

1 m²·K/W เท่ากับประมาณ 5.678 ft²·°F·h/Btu ดังนั้นฉนวนที่ได้ R 1.88 ในหน่วย SI จะเขียนในหน่วยอิมพีเรียลได้ประมาณ R-10.7 ทั้งที่เป็นฉนวนชิ้นเดียวกัน ถ้าเห็นตัวเลข R ที่ดูสูงผิดปกติ ให้ตรวจหน่วยก่อนเสมอ

ตัวเลข R ไม่มีหน่วย = ยังเทียบไม่ได้

ถ้าเอกสารเขียนแค่ "R-10" โดยไม่บอกหน่วย ให้ถามผู้ขายหรือผู้ผลิตก่อนว่าใช้หน่วยไหน และวัดที่ความหนาเท่าไร

เทียบฉนวนด้วยค่า R อย่างไรให้ถูก?

  1. เทียบที่ความหนาที่จะใช้จริง ไม่ใช่เทียบ λ อย่างเดียว
  2. ใช้หน่วยเดียวกัน และให้ λ ที่ใช้คำนวณวัดที่อุณหภูมิเฉลี่ยใกล้เคียงกัน
  3. คิดถึงการติดตั้ง — ฉนวนที่ถูกกดให้บางลงจะไม่ได้ค่า R เต็มตามที่ระบุ และช่องว่างระหว่างแผ่นทำให้ผลรวมลดลง
  4. R ของวัสดุไม่ใช่ผลของทั้งหลังคาหรือผนัง — ผลของทั้งชิ้นส่วนอาคารดูจาก ค่า U ซึ่งรวมทุกชั้นและผิวสัมผัสอากาศ

แผ่นฟอยล์บาง ๆ แทบไม่มีค่า R จากเนื้อวัสดุ ผลของมันขึ้นกับช่องอากาศที่อยู่หน้าผิวฟอยล์และทิศทางการไหลของความร้อน จึงไม่ควรเทียบกับฉนวนเนื้อฟูด้วยตัวเลข R ของแผ่นเพียงอย่างเดียว อ่าน แผ่นสะท้อนความร้อนทำงานอย่างไร

ค่า R ของสินค้าแต่ละรุ่นให้ดูจากเอกสารของผู้ผลิตที่ความหนานั้น ๆ หรือสอบถามเรา ถ้าต้องการเลือกความหนา อ่าน เลือกความหนาฉนวนอย่างไร

แหล่งอ้างอิง

  • ISO 7345:2018 — Thermal performance of buildings and building components — Physical quantities and definitions
  • ISO 6946:2017 — Building components and building elements — Thermal resistance and thermal transmittance — Calculation methods
  • ASTM C168 — Standard Terminology Relating to Thermal Insulation
  • U.S. Department of Energy / ENERGY STAR — Insulation Fact Sheet (ค่า R บวกกันได้ ผลของการกดทับ)
  • Virginia Cooperative Extension — ENERGY SERIES: What about Radiant Barriers? (แผ่นสะท้อนความร้อนกับค่า R)
  • NIST Special Publication 811 — Guide for the Use of the International System of Units (การแปลงหน่วย)

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนกันความร้อนอาคาร
  • SCG STAY COOL — ค่า R 1.79 m²·K/W ที่หนา 75 มม. (หน่วย SI เฉพาะตัวฉนวน)
  • ROCKWOOL Rock Chill — ค่า R 12.17 hr·ft²·°F/Btu ที่หนา 75 มม. เป็นหน่วยอิมพีเรียล อย่าเทียบตรงกับ SI
  • ROCKWOOL Cool 'n' Comfort RL — ค่า R ที่ความหนา 50 มม.: 1.43 (RL920) และ 1.47 (RL940) m²·K/W
  • Microfiber MicroRoof FLS — มีตารางค่า R ตามความหนาและความหนาแน่น คิดจากค่า λ ที่ 24°C
ดูสินค้าที่เกี่ยวข้อง ให้ช่วยเลือกสินค้า

อ่านต่อ

บ้านร้อน / หลังคาร้อน

ความรู้ที่เกี่ยวข้อง