LINE สอบถามราคา

ศัพท์และค่าทางเทคนิค

จุดน้ำค้าง (Dew Point) และการควบแน่นคืออะไร?

4 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 26 ก.ย. 2569

ท่อโลหะเย็นครึ่งหนึ่งเปลือย มีหยดน้ำสีฟ้าอ่อนเกาะและหยดลงเป็นแอ่งเล็ก ๆ อีกครึ่งหนึ่งหุ้มปลอกฉนวนหนาและแห้ง มีลูกศรหยักสีแดงเล็ก ๆ แทนอากาศอุ่นเข้าหาท่อเปลือย
สรุปสั้น

จุดน้ำค้าง (Dew Point) คืออุณหภูมิที่อากาศซึ่งมีไอน้ำอยู่ปริมาณหนึ่ง จะอิ่มตัวเมื่อถูกทำให้เย็นลงถึงอุณหภูมินั้น การควบแน่น (Condensation) คือการที่ไอน้ำกลายเป็นหยดน้ำ ซึ่งเกิดเมื่ออากาศสัมผัสผิวที่เย็นกว่าจุดน้ำค้าง ฉนวนท่อเย็นจึงมีหน้าที่ทำให้ผิวนอกของระบบฉนวนอุ่นกว่าจุดน้ำค้างของอากาศรอบ ๆ และกันไม่ให้ไอน้ำเข้าถึงผิวท่อ

แผนภาพหน้าตัดท่อเย็น: ท่อที่ไม่มีฉนวนมีหยดน้ำเกาะเพราะผิวท่อเย็นกว่าจุดน้ำค้างของอากาศ ท่อที่หุ้มฉนวนมีผิวนอกอุ่นกว่าจุดน้ำค้างและรอยต่อปิดสนิทท่อเย็น ไม่มีฉนวน 12ท่อเย็น หุ้มฉนวน 34 แผนภาพหน้าตัดท่อเย็น: ท่อที่ไม่มีฉนวนมีหยดน้ำเกาะเพราะผิวท่อเย็นกว่าจุดน้ำค้างของอากาศ ท่อที่หุ้มฉนวนมีผิวนอกอุ่นกว่าจุดน้ำค้างและรอยต่อปิดสนิทท่อเย็น ไม่มีฉนวน 12ท่อเย็น หุ้มฉนวน 34
  1. 1อากาศรอบท่อมีไอน้ำ เมื่อสัมผัสผิวที่เย็นกว่าจุดน้ำค้าง (Dew Point) ไอน้ำจะกลั่นตัวเป็นหยดน้ำ
  2. 2หยดน้ำเกาะผิวท่อและหยดลงฝ้าหรือพื้น
  3. 3ฉนวนที่เลือกความหนาให้เหมาะกับอุณหภูมิท่อ อุณหภูมิและความชื้นหน้างาน ทำให้ผิวนอกของฉนวนอุ่นกว่าจุดน้ำค้าง
  4. 4รอยต่อต้องปิดสนิทตามวิธีของผู้ผลิต — ถ้ามีช่องว่าง อากาศชื้นเข้าไปกลั่นตัวใต้ฉนวนได้

ความชื้นสัมพัทธ์ (Relative Humidity, RH) เกี่ยวข้องอย่างไร?

ความชื้นสัมพัทธ์ คืออัตราส่วน (เป็น %) ของไอน้ำที่มีอยู่ในอากาศ เทียบกับปริมาณที่อากาศจะรับได้สูงสุดเมื่ออิ่มตัวที่อุณหภูมินั้น อากาศร้อนรับไอน้ำได้มากกว่าอากาศเย็น ดังนั้น:

  • ที่อุณหภูมิอากาศเท่ากัน RH ยิ่งสูง จุดน้ำค้างยิ่งใกล้อุณหภูมิอากาศ
  • จุดน้ำค้างจะต่ำกว่าหรือเท่ากับอุณหภูมิอากาศเสมอ
  • เมื่อ RH เป็น 100% จุดน้ำค้างเท่ากับอุณหภูมิอากาศ

ตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ (คำนวณจากสูตรประมาณทางอุตุนิยมวิทยา ไม่ใช่ค่าออกแบบ): อากาศ 30 °C ความชื้นสัมพัทธ์ 70% มีจุดน้ำค้างประมาณ 24 °C หมายความว่าผิวใดในบริเวณนั้นที่เย็นกว่าราว 24 °C ก็เริ่มมีหยดน้ำเกาะได้ ซึ่งท่อน้ำเย็นและท่อสารทำความเย็นเย็นกว่านั้นมาก

ทำไมผิวเย็นถึงมีหยดน้ำ?

อากาศที่ติดผิวเย็นจะถูกทำให้เย็นลง ถ้าเย็นลงจนถึงจุดน้ำค้าง อากาศบริเวณนั้นอิ่มตัว ไอน้ำส่วนเกินจึงกลั่นเป็นน้ำเกาะที่ผิว เป็นเหตุผลเดียวกับที่แก้วน้ำเย็นมีหยดน้ำด้านนอก และท่อแอร์ ท่อน้ำเย็น ท่อลมเย็นที่ไม่มีฉนวนมีหยดน้ำ

ฉนวนป้องกันการควบแน่นอย่างไร?

  1. ยกอุณหภูมิผิวนอก — ฉนวนที่หนาพอทำให้ผิวนอกของระบบฉนวนอุ่นกว่าจุดน้ำค้างของอากาศรอบ ๆ ความหนาที่ต้องใช้ขึ้นกับอุณหภูมิท่อ อุณหภูมิและความชื้นของอากาศ ขนาดท่อ และค่าการนำความร้อนของฉนวน จึงต้องคำนวณตามสภาพจริง
  2. กันไอน้ำเข้าไปถึงผิวท่อ — ถ้าไอน้ำซึมผ่านฉนวนไปถึงผิวท่อที่เย็น ก็จะกลั่นตัวภายในเนื้อฉนวน ต้องใช้วัสดุที่ต้านไอน้ำสูงหรือผิวหุ้มกันไอน้ำที่ต่อเนื่อง ดู Vapour Barrier คืออะไร

ความชื้นสูงมาก ความหนาที่ต้องใช้เพิ่มขึ้นเร็ว

ยิ่งความชื้นสัมพัทธ์ใกล้ 100% จุดน้ำค้างยิ่งใกล้อุณหภูมิอากาศ ความหนาที่ต้องใช้เพื่อกันหยดน้ำที่ผิวจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ASHRAE ระบุว่าที่ความชื้นสูงมาก การป้องกันด้วยความหนาเพียงอย่างเดียวอาจทำไม่ได้ในทางปฏิบัติ พื้นที่แบบนี้ควรให้ผู้ออกแบบพิจารณาร่วมกับการควบคุมความชื้นของพื้นที่

ใช้ความรู้นี้ต่ออย่างไร

แหล่งอ้างอิง

  • NOAA National Weather Service — นิยาม Dew Point และ Relative Humidity
  • ASHRAE Handbook — Fundamentals, บท Psychrometrics และบท Insulation for Mechanical Systems
  • Armacell — ข้อมูลทางเทคนิคเรื่อง Condensation Control

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

  • AEROFLEX Tube Insulation — ยางดำเซลล์ปิดสำหรับท่อเย็น ลดการสูญเสียความเย็นและป้องกันการควบแน่น
  • ArmaFlex Class 1 Tube — ยางดำชนิดท่อสำหรับท่อแอร์และท่อทำความเย็น ค่าต้านทานการแพร่ไอน้ำ μ ≥ 10,000
  • Micro Duct Wrap FRK — ใยแก้วผิวฟอยล์หุ้มท่อลมเย็น ใช้ควบคุมการควบแน่นบนผิวท่อลม

ความรู้ที่เกี่ยวข้อง