เสียงผ่านผนังและเสียงเล็ดลอดทางอ้อม (Flanking) คืออะไร?

6 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 26 ก.ย. 2569

ภาพตัดห้องสองห้องที่มีผนังกั้น เสียงจากลำโพงอ้อมผนังไปอีกห้องทางช่องเหนือฝ้าและทางพื้น

สรุปสั้น

เสียงจากห้องหนึ่งไปถึงอีกห้องได้หลายทาง: ผ่านผนังกั้นโดยตรง ผ่านรอยรั่วอย่างช่องใต้ประตูหรือปลั๊กไฟ และผ่านทางอ้อม (Flanking) คือเสียงที่อ้อมผนังกั้นไปทางพื้น ฝ้า ผนังข้าง หรือท่อลม สิ่งที่คนในห้องข้าง ๆ ได้ยินคือผลรวมของทุกทาง ผลกันเสียงหน้างานจึงมักต่ำกว่าค่า STC หรือ Rw ของผนังจากห้องทดสอบ

เสียงเดินทางอย่างไร

เสียงทางอากาศ (Airborne sound) — เสียงพูด เพลง ทีวี เดินทางในอากาศแล้วทำให้ผนังหรือฝ้าสั่น
เสียงทางโครงสร้าง (Structure-borne sound) — แรงสั่นวิ่งผ่านเนื้อโครงสร้าง เช่น พื้น คาน เสา แล้วแผ่เป็นเสียงในอีกห้อง
เสียงกระแทก (Impact sound) — เช่น เสียงเดิน ของตก เก้าอี้ลาก เป็นเสียงทางโครงสร้างที่เกิดจากการกระแทกพื้นโดยตรง

การใส่ฉนวนในผนังช่วยเรื่องเสียงทางอากาศที่ผ่านผนังเป็นหลัก แต่เสียงทางโครงสร้างและเสียงกระแทกต้องแก้ที่จุดต่อและพื้นด้วย

ทางผ่านของเสียงมีอะไรบ้าง

ทางผ่าน	ตัวอย่าง
---	---
ผ่านผนังกั้นโดยตรง	แผ่นผนังสั่นแล้วส่งเสียงไปอีกฝั่ง
รอยรั่ว	ช่องใต้ประตู ร่องรอบวงกบ รอยต่อผนังกับพื้นหรือเพดาน ปลั๊กไฟที่เจาะทะลุ
ทางอ้อมเหนือฝ้า	ผนังกั้นหยุดแค่ใต้ฝ้า เหนือฝ้าเป็นช่องโล่งต่อถึงกัน
ทางอ้อมผ่านท่อลม	ท่อลมหรือหัวจ่ายที่เชื่อมสองห้องถึงกัน
ทางอ้อมผ่านโครงสร้าง	พื้น ผนังข้าง หรือฝ้าที่ต่อเนื่องใต้หรือข้างผนังกั้น

ตัวอย่างว่าเสียงทางอ้อมมีผลแค่ไหน

เอกสารของ National Research Council Canada (NRC) รายงานผลทดสอบอาคารโครงไม้ที่สร้างขึ้นเพื่อการทดสอบ ที่ผนังกั้นมีค่า STC 52 จากห้องทดสอบ แต่เมื่อวัดทั้งระบบระหว่างสองห้องได้ค่า ASTC 44–45 เพราะเสียงวิ่งอ้อมผ่านพื้น ในอีกกรณีที่เพิ่มแผ่นยิปซัมบนผนังจนผนังมีค่า STC 57 ค่าทั้งระบบดีขึ้นเพียงเล็กน้อยเป็น ASTC 43 เพราะไม่ได้แก้ทางอ้อมที่เป็นทางหลัก

ตัวเลขนี้เป็นของอาคารทดสอบแบบนั้น ไม่ใช่ค่าที่ใช้กับทุกอาคาร แต่แสดงหลักสำคัญว่า การเพิ่มสเปกผนังอย่างเดียวอาจไม่ช่วย ถ้าเสียงหลักวิ่งอ้อมไปทางอื่น

ค่าจากห้องทดสอบกับค่าหน้างาน

	ห้องทดสอบ	หน้างาน
---	---	---
วัดอะไร	ผนังหรือพื้นชิ้นเดียว โดยลดทางอ้อมให้น้อยที่สุด	เสียงระหว่างสองห้องจริงผ่านทุกทาง
มาตรฐานวัด	ASTM E90 / ISO 10140-2	ASTM E336 / ISO 16283-1
ค่าที่ได้	STC / Rw	เช่น ASTC, DnT,w, R'w

ค่าหน้างานมักต่ำกว่าค่าจากห้องทดสอบ เพราะรวมเสียงทางอ้อม รอยรั่ว และคุณภาพงานติดตั้ง ถ้าโครงการกำหนดผลเป็นค่าหน้างาน ต้องออกแบบรวมทางอ้อมตั้งแต่แรก อ่านเพิ่มที่ ค่า STC และ Rw คืออะไร

ลดเสียงทางอ้อมและรอยรั่วอย่างไร

ปิดรอยรั่ว รอบขอบผนัง รอยต่อ และช่องท่อที่ทะลุผ่าน ด้วยวัสดุยาแนวสำหรับงานเสียงหรือตามที่ระบบผนังกำหนด
ปลั๊กไฟ ไม่ควรวางกล่องปลั๊กสองฝั่งตรงกันแบบหลังชนหลัง งานวิจัยของ NRC พบว่าตำแหน่งกล่องปลั๊กโลหะมีผลต่อค่ากันเสียงของผนังได้ งานไฟฟ้าให้ช่างไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติเป็นผู้ทำ
ผนังกับฝ้า ถ้าต้องการกันเสียงระหว่างห้องจริงจัง มักต้องต่อผนังกั้นขึ้นไปถึงพื้นหรือโครงสร้างชั้นบน หรือจัดการช่องเหนือฝ้าตามที่ผู้ออกแบบกำหนด
ท่อลม ท่อที่วิ่งผ่านหลายห้องอาจพาเสียงข้ามห้องได้ การออกแบบระบบท่อและการบุภายในท่อเป็นงานของผู้ออกแบบระบบปรับอากาศ
จุดต่อโครงสร้าง พื้นหรือผนังข้างที่ต่อเนื่องควรพิจารณาตั้งแต่ขั้นออกแบบ การแก้ภายหลังมักทำยากและแพงกว่า

เพิ่มฉนวนในผนังอย่างเดียวอาจไม่พอ

ถ้าเสียงมาทางฝ้า ประตู หรือพื้น การเพิ่มฉนวนหรือเพิ่มแผ่นผนังจะช่วยได้น้อย ให้หาทางผ่านหลักของเสียงก่อน ดู ทำไมใส่ฉนวนในโพรงผนังแล้วกันเสียงได้ดีขึ้น

ดูวิธีแก้: เสียงข้างห้อง / ข้างบ้าน · เสียงเครื่องจักร

แหล่งอ้างอิง

National Research Council Canada — Construction Technology Update No. 66, Airborne Sound Insulation in Multi-Family Buildings (Quirt & Nightingale, 2008)
National Research Council Canada — Construction Technology Update No. 27, Effect of Electrical Outlet Boxes on Sound Isolation of Gypsum Board Walls (Nightingale, Quirt & Sultan, 1999)
ASTM E336 — Measurement of Airborne Sound Attenuation between Rooms in Buildings
ASTM E1414 — Airborne Sound Attenuation Between Rooms Sharing a Common Ceiling Plenum
ISO 16283-1 — Field measurement of sound insulation in buildings — Part 1: Airborne sound insulation
ASTM E90 / ISO 10140-2 — การวัดค่ากันเสียงในห้องปฏิบัติการ
USG — Sound Control Manual (การยาแนวรอบขอบผนังเพื่อลดรอยรั่ว)

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนกันเสียง

ROCKWOOL Safe 'n' Silent Pro — ใยหินกรุในโพรงผนังและโพรงฝ้า ซึ่งเป็นทางที่เสียงอ้อมผ่านได้
SCG Cylence ZoundBlock — ใยแก้วใส่โพรงผนังกั้นห้อง เพื่อเสริมการกันเสียงของระบบผนัง
Micro Duct Liner PFL — ทางท่อลม: แผ่นใยแก้วผิวฟอยล์รูบุในท่อ ดูดซับเสียงในท่อ NRC 0.70–0.85 ตามรุ่น
Aeroflex ACOUSTEX — ทางท่อลม: โฟมเซลล์เปิดไร้เส้นใยบุท่อลม ดูดซับเสียงในท่อ NRC 0.65 ที่ 25 มม.