ฉนวนหุ้มท่อน้ำร้อนและท่อไอน้ำ เลือกอย่างไร?

7 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพวาดท่อร้อนสองเส้นขนานกัน หุ้มฉนวนใยสีเหลืองนวลและแจ็กเก็ตโลหะ ปลายท่อเปิดให้เห็นชั้นฉนวน มีลูกศรสีแดงแสดงความร้อนจากท่อเปลือย

สรุปสั้น

เริ่มจากอุณหภูมิสูงสุดของท่อ แล้วเลือกฉนวนที่ผู้ผลิตรับรองอุณหภูมิใช้งานครอบคลุมค่านั้น จากนั้นเลือกรูปแบบให้เหมาะกับงาน ท่อตรงขนาดมาตรฐานมักใช้ฉนวนชนิดท่อสำเร็จรูป (Pipe Section) ท่อขนาดใหญ่ ข้องอ และอุปกรณ์รูปทรงไม่เรียบใช้ชนิดม้วนเสริมตาข่าย (Wired Mat) จุดที่ต้องรับแรงกดใช้วัสดุแข็งอย่างแคลเซียมซิลิเกต สุดท้ายต้องมีแจ็กเก็ตหุ้มกันน้ำและแรงกระแทก ส่วนความหนาให้มาจากการออกแบบ ไม่ใช่ตัวเลขเดียวใช้ทุกงาน

หุ้มท่อร้อนเพื่ออะไร?

National Insulation Association (NIA) และ ROCKWOOL Technical Insulation ระบุหน้าที่ของฉนวนงานท่อไว้ใกล้เคียงกัน งานท่อร้อนมักต้องการมากกว่าหนึ่งข้อพร้อมกัน

ลดความร้อนสูญเสีย ประหยัดเชื้อเพลิงและลดการปล่อยคาร์บอน
ป้องกันบุคคล (Personnel Protection) ลดอุณหภูมิผิวที่คนสัมผัสได้ ไม่ให้เกิดแผลไหม้
รักษาอุณหภูมิของกระบวนการ (Process Control) ให้ของไหลถึงปลายทางที่อุณหภูมิที่ต้องการ
ลดเสียงจากท่อและวาล์วในบางงาน

เป้าหมายต่างกันทำให้ความหนาที่ต้องใช้ต่างกัน งานที่หุ้มเพื่อกันคนสัมผัสอย่างเดียวอาจใช้ความหนาไม่เท่ากับงานที่หุ้มเพื่อประหยัดพลังงาน ดู อุณหภูมิผิวเพื่อความปลอดภัยของบุคคล

ขั้นที่ 1: ตรวจอุณหภูมิใช้งาน

ท่อน้ำร้อนในอาคารกับท่อไอน้ำในโรงงานร้อนต่างกันมาก และอุณหภูมิของไอน้ำสูงขึ้นตามความดัน จึงต้องรู้อุณหภูมิสูงสุดของระบบจริง รวมช่วงที่ระบบเริ่มเดินเครื่องหรือทำงานผิดปกติ แล้วเทียบกับอุณหภูมิใช้งานของฉนวนที่ผู้ผลิตระบุ

สินค้า	ชนิดและรูปแบบ	อุณหภูมิใช้งานตามเอกสารผู้ผลิต
---	---	---
SCG PCI	ใยแก้วชนิดท่อสำเร็จรูป สำหรับท่อเหล็ก	10–540 °C
ROCKWOOL ProRox PS 960 SA	ใยหินชนิดท่อสำเร็จรูป ผ่าซีกพร้อมบานพับ	สูงสุด 650 °C
ROCKWOOL ProRox WM	ใยหินชนิดม้วนเย็บติดตาข่ายลวด	WM 950 / 960 / 970: สูงสุด 650 / 650 / 750 °C
ASK CS 220	แคลเซียมซิลิเกตชนิดแข็ง แบบแผ่น แผ่นโค้ง และท่อ	Type I 650 °C / Type II 1,000 °C

ตัวเลขเหล่านี้เป็นขีดจำกัดของวัสดุ ไม่ได้แปลว่าใช้ได้ทุกงานในช่วงนั้นโดยไม่ต้องออกแบบ สำหรับท่อน้ำร้อนอุณหภูมิไม่สูง ฉนวนยางเซลล์ปิดก็เป็นทางเลือกในช่วงอุณหภูมิของวัสดุ ดูตารางเปรียบเทียบใน เลือกฉนวนหุ้มท่ออย่างไร

ขั้นที่ 2: เลือกรูปแบบให้เหมาะกับท่อ

รูปแบบ	เหมาะกับ	ข้อสังเกต
---	---	---
ท่อสำเร็จรูป (Pipe Section)	ท่อตรงขนาดมาตรฐาน	สวมพอดีกับท่อ ติดตั้งเร็ว คงรูป ROCKWOOL ระบุว่าเป็นตัวเลือกแรกของงานท่อเมื่อใช้ได้
ม้วนเย็บตาข่ายลวด (Wired Mat)	ท่อขนาดใหญ่ ข้องอ ข้อต่อ และจุดที่ใช้ท่อสำเร็จรูปได้ยาก	ตัดและดัดตามรูปทรงได้ ต้องมีวิธียึดและรองรับไม่ให้หย่อน
ม้วนไม่มีตาข่าย (Blanket)	อุปกรณ์และถังที่ไม่สั่นสะเทือน	ผู้ผลิตกำหนดให้ใช้กับอุปกรณ์ที่ไม่สั่น งานที่สั่นให้พิจารณาชนิดเย็บตาข่าย
แคลเซียมซิลิเกต (Calcium Silicate)	จุดที่ต้องรับน้ำหนักหรือแรงกระแทก และงานอุณหภูมิสูง	แข็ง รับแรงกดได้สูงกว่าฉนวนเส้นใย แต่เปราะกว่า ต้องตัดประกอบโดยช่างเฉพาะทาง

ไม่มีรูปแบบใดเหมาะกับทุกจุด ระบบท่อหนึ่งระบบมักใช้หลายรูปแบบร่วมกัน เช่น ท่อสำเร็จรูปที่แนวท่อตรง และม้วนตาข่ายที่ข้องอกับวาล์ว อ่านความต่างของแต่ละรูปแบบเพิ่มที่ แผ่น ม้วน และม้วนตาข่าย ต่างกันอย่างไร

ขนาดของฉนวนท่อสำเร็จรูปต้องตรงกับเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อ ดู ขนาดท่อกับขนาดรูในฉนวน

ขั้นที่ 3: ยึดและหุ้มแจ็กเก็ต

ฉนวนเส้นใยกันความร้อนได้ดีเมื่อแห้ง ถ้าน้ำเข้าได้ ประสิทธิภาพจะลดลงและท่อเหล็กใต้ฉนวนเสี่ยงเป็นสนิม จึงต้องมีผิวหุ้มด้านนอกเสมอ

การยึด ฉนวนท่อสำเร็จรูปวางรอยผ่าตามยาวไว้ด้านล่าง เหลื่อมรอยต่อระหว่างท่อน แล้วรัดด้วยลวดหรือสายรัดตามที่ผู้ผลิตกำหนด งานหนาหรืออุณหภูมิสูงมักหุ้มหลายชั้นโดยเหลื่อมรอยต่อ
แจ็กเก็ตโลหะ เช่น อลูมิเนียมหรือสเตนเลส ป้องกันฝน แรงกระแทก และการเหยียบ เอกสารของ SCG ระบุการปิดผิวด้วยอลูมิเนียมฟอยล์หรือแจ็กเก็ตสเตนเลส ส่วนฉนวนท่อใยหินงานอุตสาหกรรมต้องปิดด้วยแผ่นโลหะ
รอยต่อแจ็กเก็ต ต้องกันน้ำไหลเข้า โดยเฉพาะท่อกลางแจ้ง และเผื่อการขยายตัวของท่อเมื่อร้อน

ความเสี่ยงเรื่องสนิมใต้ฉนวนอธิบายไว้ใน การกัดกร่อนใต้ฉนวน (CUI)

ความหนามาจากการออกแบบ

ความหนาขึ้นกับอุณหภูมิท่อ ขนาดท่อ อุณหภูมิอากาศรอบท่อ ค่าการนำความร้อนของฉนวนที่อุณหภูมินั้น และเป้าหมายของงาน ค่าการนำความร้อนของฉนวนสูงขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น จึงต้องใช้ค่าที่อุณหภูมิใช้งานจริงจากเอกสารผู้ผลิต ไม่ใช่ค่าที่อุณหภูมิห้อง ให้วิศวกรเป็นผู้คำนวณ หรือส่งข้อมูลมาให้เราช่วยตรวจสอบ ดู ฉนวนต้องหนาเท่าไร

งานไอน้ำและอุณหภูมิสูงต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญ

ท่อไอน้ำมีทั้งความร้อนและความดัน การหุ้มฉนวนต้องทำเมื่อระบบอยู่ในสภาพปลอดภัย และต้องออกแบบรายละเอียดที่วาล์ว หน้าแปลน จุดรองรับท่อ และรอยต่อขยายตัว วาล์วและหน้าแปลนที่ปล่อยเปลือยไว้เป็นทั้งจุดสูญเสียความร้อนและจุดเสี่ยงสัมผัส ให้ผู้ออกแบบและผู้รับเหมาฉนวนอุตสาหกรรมเป็นผู้กำหนดและติดตั้ง

ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนสอบถาม

ของไหลในท่อและอุณหภูมิสูงสุด (ถ้าเป็นไอน้ำ ให้บอกความดันด้วย)
ชนิดท่อ ขนาด และเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก
ท่อเดินในอาคารหรือกลางแจ้ง มีคนเข้าถึงได้หรือไม่
เป้าหมายของงาน: ประหยัดพลังงาน ป้องกันคนสัมผัส หรือรักษาอุณหภูมิกระบวนการ
ท่อเป็นเหล็กกล้าคาร์บอนหรือสเตนเลส

ดูภาพรวมของวัสดุสำหรับงานร้อนที่ เลือกฉนวนอุณหภูมิสูงอย่างไร

แหล่งอ้างอิง

National Insulation Association — About Insulation (วัตถุประสงค์ของฉนวนงานระบบ)
ROCKWOOL Technical Insulation — หน้า Pipework (หน้าที่ของฉนวนท่อ และการเลือกระหว่างท่อสำเร็จรูป แผ่นรับแรง และม้วนตาข่าย)
ROCKWOOL (Thailand) — เอกสารข้อมูล ProRox PS 960 SA (200 329TH-08/25 V4), ProRox WM 960 SA (200 343TH-08/25 V3), ProRox BL 960 SA (200 352TH-08/25 V4)
SCG — SCG Insulation for Industrial : Pipe (คุณสมบัติและคำแนะนำการติดตั้ง)
ASK — Calcium Silicate CS 220 Product Introduction (ฉบับของผู้จัดจำหน่าย)

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนหุ้มท่อ ฉนวนงานอุตสาหกรรมและอุณหภูมิสูง

ROCKWOOL ProRox PS — ท่อใยหินผ่าซีกพร้อมบานพับ ใช้งานสูงสุด 650°C มีสารยึดเกาะกันน้ำ WR-Tech
SCG PCI / PCIF — ใยแก้วชนิดท่อสำเร็จรูป ใช้กับท่อ 10–540°C สำหรับท่อเหล็ก 1/2–18 นิ้ว
ROCKWOOL ProRox WM — ใยหินเย็บติดตาข่าย 3 เกรด สูงสุด 650 / 650 / 750°C สำหรับท่อไอน้ำและงานร้อน
ASK CS 220 — แคลเซียมซิลิเกตชนิดแข็ง Type I 650°C / Type II 1,000°C รับแรงกดได้สูง