หุ้มฉนวนถัง หม้อไอน้ำ เตาอบ และท่อลมร้อนอย่างไร ใช้ฉนวนแบบไหน?

7 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ถังทรงกระบอกขนาดใหญ่และเตาอบอุตสาหกรรมทรงกล่อง หุ้มเปลือกโลหะลอน มีช่องเปิดที่ผนังถังให้เห็นชั้นฉนวนและลูกศรความร้อนสีแดง

สรุปสั้น

ดูสองอย่างก่อน คือรูปทรงของผิวและอุณหภูมิสูงสุดจริง ผนังเรียบ เช่น ผนังหม้อไอน้ำ เตาอบ และท่อลมร้อนสี่เหลี่ยม เหมาะกับแผ่นใยหินยึดบนหมุด ผิวโค้ง ผิวไม่สม่ำเสมอ และอุปกรณ์ที่สั่นสะเทือน เหมาะกับม้วนตาข่าย ถังขนาดใหญ่ที่ไม่สั่นใช้ม้วนใยหินได้ งานหนาหรือร้อนมากควรติดตั้งหลายชั้นเยื้องรอยต่อ เผื่อการขยายตัวของโลหะ และปิดด้วยเปลือกหุ้มกันน้ำ ถ้าอุณหภูมิเกินช่วงของใยหินจึงใช้เซรามิคไฟเบอร์ ความหนาและรายละเอียดการยึดต้องให้ผู้เชี่ยวชาญออกแบบ

อุปกรณ์แต่ละแบบต่างกันอย่างไร

อุปกรณ์	ลักษณะผิว	สิ่งที่ต้องคิดเป็นพิเศษ
---	---	---
ถังเก็บและภาชนะ (Tank / Vessel)	ผนังโค้งรัศมีกว้าง หลังคาถัง หัวถังโค้ง	น้ำหนักฉนวนบนผนังสูง น้ำฝนบนหลังคาถัง จุดที่คนเหยียบ
หม้อไอน้ำ (Boiler)	ผนังเรียบและโค้ง มีเหล็กเสริม ช่องเปิด ท่อจำนวนมาก	อุณหภูมิสูง การขยายตัว การสั่นสะเทือน
เตาอบและตู้อบ (Oven)	ผนังเรียบ ประตู ช่องตรวจ	เดินและหยุดเป็นรอบ รอยต่อรอบประตู
ท่อลมร้อนและท่อไอเสีย (Hot Duct / Flue)	สี่เหลี่ยมหรือกลม มีเหล็กเสริมด้านนอก	การสั่นจากการไหล การขยายตัวตามยาว

ผนังเรียบ: แผ่นใยหินบนหมุด

แผ่นคงรูปได้เอง ปิดพื้นที่กว้างได้เรียบ และรองรับเปลือกหุ้มได้ดี เอกสารของ ROCKWOOL อธิบายวิธียึดไว้ว่า แผ่นใยหินยึดกับอุปกรณ์ด้วยหมุดยึดฉนวน (Insulation Pin) ที่เชื่อมหรือยึดทางกลกับผิวอุปกรณ์ ขอบแผ่นแต่ละแผ่นต้องชนกันให้สนิท และผิวเหล็กที่อยู่ในสภาพแวดล้อมกัดกร่อนควรทำความสะอาดและเคลือบป้องกันก่อนหุ้มฉนวน

สินค้าที่ควรพิจารณา: ROCKWOOL ProRox SL แผ่นใยหินสำหรับผนังเครื่องจักร หม้อไอน้ำ หอกลั่น ถัง และท่อลมร้อน มี 6 เกรด อุณหภูมิใช้งานสูงสุด 450–850 °C ตามรุ่น

ข้อควรรู้

จำนวนและระยะห่างของหมุดขึ้นกับน้ำหนักฉนวน ทิศทางของผิว (ผนังตั้ง ผิวด้านล่าง) และอุณหภูมิ ผู้ออกแบบเป็นผู้กำหนด
ผิวด้านล่างและผิวที่สั่นต้องการการยึดที่มั่นคงกว่าผนังตั้ง
วัสดุของหมุดและแหวนล็อกต้องทนอุณหภูมิของผิวได้

ผิวโค้งและอุปกรณ์ที่สั่น: ม้วนตาข่าย

ม้วนตาข่าย (Wired Mat) คือใยหินที่เย็บติดตาข่ายลวด พันตามผิวโค้ง หัวถัง ข้องอ และรูปทรงซับซ้อนได้ และตาข่ายช่วยยึดเส้นใยไว้เมื่ออุปกรณ์สั่น ขอบตาข่ายของแต่ละผืนเย็บเข้าหากันด้วยลวดหรือตะขอ

สินค้าที่ควรพิจารณา: ROCKWOOL ProRox WM ผู้ผลิตระบุการใช้งานกับท่อ ผนังหม้อไอน้ำ เตา และท่อไอเสีย (WM 950 SA) และท่อไอน้ำแรงดันสูง เครื่องปฏิกรณ์ และเตา (WM 960 SA / 970 SA) อุณหภูมิใช้งานสูงสุด 650 / 650 / 750 °C ตามเกรด

ม้วนตาข่ายรับแรงกดได้น้อย จึงมักต้องมีตัวรองระยะ (Spacer) หรือโครงรองรับเปลือกหุ้ม เพื่อไม่ให้น้ำหนักเปลือกหุ้มกดฉนวนยุบ และบนผิวแนวตั้งต้องมีแหวนรองรับ (Support Ring) รับน้ำหนักฉนวนไม่ให้ไถลลง

ถังขนาดใหญ่ที่ไม่สั่น: ม้วนใยหิน

ถังเก็บขนาดใหญ่มีผนังโค้งรัศมีกว้างและพื้นที่มาก ม้วนยาวจึงติดตั้งได้เร็วและมีรอยต่อน้อย

สินค้าที่ควรพิจารณา: ROCKWOOL ProRox BL ม้วนใยหิน 3 เกรด อุณหภูมิใช้งานสูงสุด 350 / 450 / 650 °C ผู้ผลิตระบุให้ใช้กับอุปกรณ์ที่ไม่สั่นสะเทือน หากมีการสั่นให้พิจารณาม้วนตาข่ายแทน

จุดที่ต้องดูเพิ่มสำหรับถัง

หลังคาถังและจุดที่คนเหยียบ — ต้องใช้ฉนวนที่รับแรงกดได้ หรือมีโครงรองรับ ฉนวนที่ยุบทำให้เปลือกหุ้มแอ่นและน้ำขัง
รอยต่อระหว่างผนังกับหลังคา หัวต่อ และฐานถัง — เป็นจุดที่น้ำเข้าและสะสมได้ง่าย
ถังที่อุณหภูมิไม่สูงมากหรือเดินเป็นรอบ — อยู่ในช่วงที่ต้องระวังการกัดกร่อนใต้ฉนวน (CUI)

หลายชั้นเยื้องรอยต่อ

เมื่อความหนาที่ต้องการมาก หรืออุณหภูมิสูง การแบ่งเป็นสองชั้นขึ้นไปและวางรอยต่อของแต่ละชั้นไม่ให้ตรงกันมีข้อดีคือ

ไม่มีรอยต่อที่ทะลุตรงจากผิวร้อนถึงเปลือกหุ้ม
เมื่อโลหะขยายตัวและรอยต่อชั้นในเปิดเล็กน้อย ชั้นนอกยังปิดทับอยู่
เลือกวัสดุต่างชนิดในแต่ละชั้นได้ เช่น ชั้นในทนร้อนสูงกว่าชั้นนอก

เอกสารงานติดตั้งของ ROCKWOOL ระบุให้เยื้องรอยต่อของชั้นนอกทั้งตามยาวและตามขวางเมื่อทำได้ และให้ยึดทุกชั้นให้แนบ การกำหนดอุณหภูมิที่รอยต่อระหว่างชั้น (เพื่อเลือกวัสดุของแต่ละชั้น) เป็นงานคำนวณของผู้ออกแบบ

การขยายตัวและเปลือกหุ้ม

เหล็กยาวขึ้นเมื่อร้อน อุปกรณ์ขนาดใหญ่และท่อลมยาวจึงขยับได้มากเมื่อเทียบกับเปลือกหุ้มด้านนอกที่เย็นกว่า

ระบบฉนวนและเปลือกหุ้มต้องยอมให้เกิดการเคลื่อนตัวนี้ได้ โดยไม่ฉีกหรือเปิดรอยต่อ เช่น มีรอยต่อขยายตัว (Expansion Joint) ตามที่ผู้ออกแบบกำหนด
เปลือกหุ้มโลหะกันฝน น้ำล้าง และแรงกระแทก เอกสารของ ROCKWOOL ระบุให้ยึดรอยต่อของแผ่นหุ้มด้วยสกรูหรือรีเวต และซีลรอยต่อให้กันน้ำ
รอบช่องเปิด ประตูเตา ช่องตรวจ และเหล็กเสริม ต้องปิดงานให้เรียบร้อย เพราะเป็นทั้งจุดรั่วความร้อนและจุดน้ำเข้า

ชนิดของเปลือกหุ้มยังมีผลต่ออุณหภูมิผิวนอกด้วย อ่าน ฉนวนเพื่อป้องกันการสัมผัส

เมื่อไรต้องใช้เซรามิคไฟเบอร์

ใยหินงานอุตสาหกรรมครอบคลุมงานส่วนใหญ่ของถัง หม้อไอน้ำ และท่อลมร้อน ตามอุณหภูมิใช้งานสูงสุดของแต่ละเกรด (ในกลุ่มที่เราจำหน่าย สูงสุดคือ 850 °C สำหรับ ProRox SL 978 SA) เซรามิคไฟเบอร์จึงเข้ามาเมื่อ

ผิวร้อนเกินอุณหภูมิใช้งานของใยหินเกรดที่มี เช่น ผนังด้านในของเตาอุณหภูมิสูง
ต้องการชั้นในที่ทนร้อนสูง แล้วใช้ใยหินเป็นชั้นนอกในระบบหลายชั้น
งานซีล อุดช่อง หรือทำแจ็คเก็ตฉนวนถอดได้ในจุดที่ร้อนจัด

สินค้าที่ควรพิจารณา: MINEWOOL Ceramic Fiber Blanket ความหนาแน่น 128 kg/m³ มี 2 เกรด อุณหภูมิใช้งาน 1,050 °C (Standard) และ 1,350 °C (Zirconium)

ไม่ควรใช้เซรามิคไฟเบอร์กับงานที่ใยหินรองรับได้อยู่แล้ว เพราะมีข้อกำหนดด้านสุขภาพในการติดตั้งเข้มกว่า อ่าน เซรามิคไฟเบอร์คืออะไร

ความปลอดภัย

งานเชื่อมหมุด งานบนอุปกรณ์ที่ยังร้อน งานที่สูง และงานในพื้นที่อับอากาศ เช่น ภายในถังหรือเตา ต้องทำโดยผู้รับเหมาที่มีคุณสมบัติ ตามระบบใบอนุญาตทำงานของโรงงาน
เมื่อให้ความร้อนครั้งแรก ฉนวนใยแร่ที่มีสารยึดเกาะอินทรีย์อาจมีควันหรือไอออกมาชั่วคราว ควรระบายอากาศตามคำแนะนำผู้ผลิต
เซรามิคไฟเบอร์ต้องใช้อุปกรณ์ป้องกันและปฏิบัติตามเอกสารความปลอดภัย (SDS)
ความหนาฉนวนต้องคำนวณตามสภาพจริง เราไม่ให้ความหนาสำเร็จรูป

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ใช้ม้วนธรรมดากับอุปกรณ์ที่สั่น ทำให้ฉนวนทรุดและเกิดช่องว่างด้านบน
ติดตั้งชั้นเดียวหนา ๆ แล้วปล่อยรอยต่อตรงทะลุ
ไม่เผื่อการขยายตัว เปลือกหุ้มจึงฉีกหรือรอยต่อเปิดหลังเดินเครื่อง
เลือกเกรดจากความหนาแน่นแทนอุณหภูมิใช้งานสูงสุดในเอกสาร
ละเลยเปลือกหุ้มบนหลังคาถังและรอบหัวต่อ ทำให้น้ำเข้าฉนวน

อ่านต่อ: ใยหินแผ่น ม้วน ม้วนตาข่าย ท่อสำเร็จรูป เลือกแบบไหน · เลือกฉนวนสำหรับงานอุณหภูมิสูง · อุปกรณ์ยึดฉนวน

แหล่งอ้างอิง

ROCKWOOL — RockTech Slab Series data sheet (ส่วน Handling and Installation: หมุดยึด รอยต่อ การเตรียมผิว เปลือกหุ้ม)
ROCKWOOL Technical Insulation — Insulation with SeaRox wired mats (ตัวรองระยะ แหวนรองรับ การเยื้องรอยต่อ)
ROCKWOOL Technical Insulation — Installation guidance videos (ม้วนตาข่ายบนภาชนะ เปลือกหุ้ม)
ROCKWOOL Technical Insulation — Storage tanks product category
ROCKWOOL Thailand — ProRox SL, BL, WM Product Data Sheets (08/25)
3T Insulation — แค็ตตาล็อก MINEWOOL Ceramic Fiber Blanket
American Petroleum Institute — API RP 583 (สารบัญ: จุดเสี่ยง CUI บนภาชนะ ถัง และแหวนรองรับฉนวน)

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนงานอุตสาหกรรมและอุณหภูมิสูง

ROCKWOOL ProRox SL — แผ่นสำหรับผนังหม้อไอน้ำ ถัง และท่อลมร้อน 6 เกรด 450–850°C ตามรุ่น
ROCKWOOL ProRox WM — ม้วนตาข่ายสำหรับผนังหม้อไอน้ำ เตา ท่อไอเสีย 650 / 650 / 750°C ตามเกรด
ROCKWOOL ProRox BL — ม้วนยาวสำหรับถังและภาชนะใหญ่ที่ไม่สั่น 350 / 450 / 650°C ตามเกรด
MINEWOOL Ceramic Fiber Blanket — เมื่อร้อนเกินช่วงใยหิน: เซรามิคไฟเบอร์ อุณหภูมิใช้งาน 1,050 / 1,350°C