ท่อดูดควันครัวและท่อระบายอากาศร้อน ควรหุ้มฉนวนอย่างไร?

7 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพวาดฮูดดูดควันเหนือเตาในครัว มีท่อสี่เหลี่ยมหุ้มแผ่นโลหะต่อขึ้นไปตามเพดาน และลูกศรสีแดงแสดงอากาศร้อนลอยขึ้นเข้าฮูด

สรุปสั้น

ท่อดูดควันครัวและท่อระบายอากาศร้อนหุ้มฉนวนเพื่อลดความร้อนที่แผ่ออกสู่พื้นที่รอบท่อ ป้องกันคนสัมผัสผิวท่อร้อน และช่วยลดการกลั่นตัวของไอน้ำและไขมันภายในท่อ งานประเภทนี้นิยมใช้ฉนวนใยหิน (Stone Wool) เพราะเป็นวัสดุไม่ติดไฟและทนอุณหภูมิสูง ยึดด้วยหมุดและหุ้มทับด้วยแผ่นโลหะ แต่ฉนวนหุ้มท่อไม่ได้ทำให้ท่อเป็น "ท่อทนไฟ" โดยอัตโนมัติ ระบบท่อที่ต้องมีอัตราการทนไฟเป็นระบบที่ผ่านการทดสอบทั้งชุดและต้องออกแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ

ท่อครัวต่างจากท่อลมแอร์อย่างไร?

ท่อลมแอร์มีปัญหาหลักคือความเย็นสูญเสียและหยดน้ำ ส่วนท่อดูดควันครัว (Kitchen Exhaust Duct) ลำเลียงอากาศร้อนที่มีไอน้ำมันและควันปนอยู่ จึงมีเรื่องที่ต้องคิดเพิ่ม

ผิวท่อร้อน ความร้อนแผ่เข้าฝ้าเพดานและห้องข้างเคียง ทำให้แอร์ทำงานหนักขึ้น และเป็นอันตรายถ้ามีคนสัมผัส
คราบไขมันสะสมในท่อ เป็นเชื้อเพลิงได้ บทความของ National Insulation Association ระบุว่าไฟไหม้ในท่อไขมันอาจมีอุณหภูมิสูงถึงราว 1,600–2,000 °F (ประมาณ 870–1,090 °C) ได้ภายในไม่กี่นาที ซึ่งร้อนพอจะทำให้วัสดุติดไฟที่อยู่ใกล้ท่อลุกไหม้
ระยะห่างจากวัสดุติดไฟ มาตรฐาน NFPA 96 ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งหลายโครงการใช้อ้างอิง กำหนดระยะห่างระหว่างท่อดูดควันครัวกับวัสดุติดไฟ และยอมให้ลดระยะได้เฉพาะเมื่อใช้ระบบป้องกันที่ผ่านการรับรอง ข้อกำหนดที่ใช้จริงขึ้นกับกฎหมายและมาตรฐานของแต่ละโครงการ ให้วิศวกรผู้ออกแบบเป็นผู้ยืนยัน

ฉนวนช่วยเรื่องอะไร และไม่ช่วยเรื่องอะไร

เรื่อง	ฉนวนหุ้มท่อช่วยอย่างไร	ข้อจำกัด
---	---	---
ความร้อนแผ่สู่พื้นที่รอบท่อ	ลดการถ่ายเทความร้อนจากผิวท่อ	ความหนาต้องออกแบบตามอุณหภูมิลมในท่อ
การสัมผัสผิวร้อน	ลดอุณหภูมิผิวนอกที่คนแตะได้	อุณหภูมิผิวที่ยอมรับได้เป็นข้อกำหนดของโครงการ
ไอน้ำและไขมันกลั่นตัวในท่อ	ผนังท่อเย็นลงช้ากว่าเมื่อผ่านพื้นที่ที่เย็น	ไม่แทนการล้างทำความสะอาดท่อตามรอบ
ไฟลามจากในท่อสู่อาคาร	ใยหินไม่ติดไฟจึงไม่เพิ่มเชื้อเพลิง	อัตราการทนไฟเป็นของระบบที่ทดสอบทั้งชุด ไม่ใช่ของฉนวนอย่างเดียว

ทำไมจึงใช้ฉนวนใยหิน?

ฉนวนที่ใช้กับท่อลมแอร์ทั่วไปออกแบบมาสำหรับอุณหภูมิของงานปรับอากาศ ส่วนท่อครัวและท่อระบายอากาศร้อนต้องการวัสดุที่มีอุณหภูมิใช้งานสูงและไม่ติดไฟ ซึ่งเป็นจุดเด่นของฉนวนใยหิน ตัวอย่างจากเอกสารข้อมูลของ ROCKWOOL Thailand

สินค้า	รุ่น	อุณหภูมิใช้งานสูงสุดตามเอกสารข้อมูล	พฤติกรรมต่อไฟ
---	---	---	---
ROCKWOOL ROCKDUCT	ProRox BL 938(40) ALU SA (ปิดผิวอลูมิเนียมฟอยล์)	540 °C	Euroclass A1
ROCKWOOL ProRox BL	BL 938 SA / BL 958 SA / BL 960 SA	350 / 450 / 650 °C	Euroclass A1

ตัวเลขเหล่านี้เป็นขีดจำกัดของวัสดุ การเลือกรุ่นและความหนาต้องดูอุณหภูมิลมในท่อจริงและข้อกำหนดของโครงการ เอกสาร Handout ของ ROCKWOOL Thailand ระบุชุดฉนวนสำหรับท่อระบายอากาศเป็นใยหินหนา 50 มม. ซึ่งเป็นตัวอย่างของผู้ผลิต ไม่ใช่ความหนาที่ใช้ได้กับทุกงาน

ยึดและหุ้มผิวอย่างไร?

ฉนวนชนิดม้วนที่หุ้มท่อสี่เหลี่ยมต้องมีตัวยึดรับน้ำหนัก โดยเฉพาะด้านใต้ท่อ มิฉะนั้นจะหย่อนและเกิดช่องว่าง

หมุดยึดฉนวนและแป้นล็อก แบบรายละเอียดใน Handout ของ ROCKWOOL Thailand แสดงท่อระบายอากาศที่หุ้ม ProRox BL หนา 50 มม. ยึดด้วยหมุดชนิดเชื่อมติดท่อพร้อมแป้นล็อก ระยะห่าง 300 มม. เป็นรายละเอียดของเอกสารฉบับนั้น จำนวนและระยะจริงให้เป็นไปตามแบบของโครงการ
แผ่นโลหะหุ้ม (Metal Jacket) ป้องกันฉนวนจากแรงกระแทกและคราบสกปรก เอกสารฉบับเดียวกันระบุว่าท่อระบายอากาศส่วนที่อยู่ภายนอกอาคารให้หุ้มด้วยแผ่นเหล็กชุบสังกะสีตลอดแนว
รอยต่อฉนวน ชนให้ชิด ไม่เว้นช่อง และไม่กดฉนวนจนยุบ ดู ช่องว่างและการกดทับฉนวน

หมุดชนิดติดด้วยกาว เช่น ASAWA PIN ก้านอลูมิเนียม แป้นเหล็กชุบสังกะสี เหมาะกับงานยึดฉนวนบนผนัง หลังคา และงานที่ผิวไม่ร้อน คู่มือติดตั้งของ ROCKWOOL ระบุหลักไว้ว่าอุณหภูมิผิวท่อต้องไม่เกินอุณหภูมิใช้งานของหมุดชนิดติดกาว สำหรับท่อที่ร้อน จึงต้องตรวจขีดจำกัดของกาวและหมุดก่อน หรือใช้หมุดชนิดเชื่อมตามแบบ สอบถามเราพร้อมอุณหภูมิใช้งานของท่อได้

"ท่อทนไฟ" เป็นเรื่องของระบบ ไม่ใช่ของฉนวน

ฉนวนหุ้มท่อ ≠ ท่อดูดควันทนไฟ

ระบบหุ้มท่อดูดควันครัวที่อ้างอัตราการทนไฟหรือระยะห่างศูนย์จากวัสดุติดไฟ ต้องผ่านการทดสอบทั้งชุดตามมาตรฐานเฉพาะ เช่น ASTM E2336 ซึ่งทดสอบทั้งความไม่ติดไฟของวัสดุ การทนไฟจากภายนอก และไฟไหม้ภายในท่อ ผลทดสอบเป็นของระบบที่ติดตั้งตามแบบที่ทดสอบเท่านั้น ทั้งชนิดวัสดุ จำนวนชั้น วิธียึด และช่องเปิดทำความสะอาด การนำฉนวนใยหินทั่วไปไปหุ้มท่อไม่ได้ทำให้ได้อัตราการทนไฟนั้น งานที่มีข้อกำหนดด้านอัคคีภัยต้องให้วิศวกรและผู้ติดตั้งที่มีคุณสมบัติเป็นผู้ออกแบบและรับรอง

อ่านความหมายของคำด้านอัคคีภัยที่ ศัพท์เรื่องไฟของฉนวน และบทบาทของใยหินในระบบป้องกันไฟที่ ใยหินกับการป้องกันไฟแบบ Passive

ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนสอบถาม

อุณหภูมิลมในท่อขณะใช้งาน และชนิดของงาน (ครัว เตาอบ ไอเสีย)
ขนาดและรูปทรงท่อ ความยาว และจำนวนข้องอ
ท่อเดินในอาคารหรือภายนอกอาคาร
ระยะห่างจากวัสดุติดไฟ เช่น ฝ้า ไม้ หรือผนังเบา
โครงการกำหนดอัตราการทนไฟของท่อหรือไม่ ถ้ากำหนด ต้องใช้ระบบที่มีผลทดสอบรองรับ

ดูวิธีเลือกฉนวนท่อลมทั่วไปที่ เลือกฉนวนท่อลมอย่างไร

แหล่งอ้างอิง

ROCKWOOL (Thailand) — Handout ฉนวนร็อควูลสำหรับงานระบบปรับอากาศ 200 602-9/25 V8 (TH)
ROCKWOOL (Thailand) — เอกสารข้อมูล ProRox BL 938(40) ALU SA / ROCKDUCT Hi-Temp (200 351TH-03/21 V1) และ ProRox BL 960 SA (200 352TH-08/25 V4) ส่วนค่าของ BL 938 SA และ BL 958 SA ใช้จากข้อมูลสินค้าที่ตรวจสอบกับเอกสารข้อมูลของผู้ผลิตแล้ว
ROCKWOOL Limited (UK) — Installation guide: Ductwrap and Ductslab (22/2/2021) ข้อความเรื่องหมุดชนิดติดกาวและอุณหภูมิผิวท่อ
National Insulation Association, Insulation Outlook — Clay Booth, "Will Current Grease Duct Enclosure Systems Pass the Test in 2009?" (กันยายน 2008)
Consulting-Specifying Engineer — "Specifying grease ducts using new codes" (สรุปข้อกำหนด NFPA 96 และ IMC เรื่องระยะห่างและระบบหุ้มท่อ)
แค็ตตาล็อก ASAWA PIN

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนท่อลมและระบบปรับอากาศ ฉนวนงานอุตสาหกรรมและอุณหภูมิสูง

ROCKWOOL ROCKDUCT — ใยหินสำหรับท่อลม ท่อครัว และท่อระบายอากาศ รุ่นผิวฟอยล์ใช้ได้ถึง 540°C
ROCKWOOL ProRox BL — ใยหินชนิดม้วน 3 เกรด ใช้งานสูงสุด 350 / 450 / 650°C ไม่ติดไฟ Euroclass A1
ASAWA PIN — หมุดก้านอลูมิเนียมติดด้วยกาว ยาว 32–125 มม. สำหรับงานที่ผิวไม่ร้อน