LINE สอบถามราคา

ศัพท์และค่าทางเทคนิค

สะพานความร้อน (Thermal Bridge) คืออะไร?

6 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพตัดผนังโครงเหล็กเบา มีฉนวนอยู่ระหว่างโครงคร่าวเหล็ก ลูกศรความร้อนลัดผ่านโครงเหล็ก และมีชั้นฉนวนต่อเนื่องปิดหน้าโครงอีกครึ่งหนึ่ง
สรุปสั้น

สะพานความร้อน (Thermal Bridge) คือบริเวณของหลังคา ผนัง หรือฝ้าที่ความร้อนผ่านได้ง่ายกว่าส่วนที่มีฉนวนรอบ ๆ มาก เพราะมีวัสดุนำความร้อนดีพาดทะลุชั้นฉนวน หรือฉนวนตรงนั้นขาดช่วงหรือบางลง เช่น แปเหล็ก โครงคร่าวโลหะ สกรู และช่องว่างระหว่างแผ่นฉนวน ผลคือระบบจริงกันความร้อนได้น้อยกว่าค่า R ที่พิมพ์บนฉนวน วิธีลดคือทำให้ชั้นฉนวนต่อเนื่องมากที่สุด

เปรียบให้เห็นภาพ

ความร้อนเลือกเส้นทางที่ผ่านง่ายที่สุดเสมอ ฉนวนเปรียบเหมือนผนังกั้นน้ำ ถ้ามีท่อโลหะเสียบทะลุอยู่หลายจุด น้ำก็ไหลผ่านท่อได้ แม้ผนังส่วนที่เหลือจะหนาแค่ไหน เหล็กนำความร้อนได้ดีกว่าฉนวนหลายร้อยเท่าขึ้นไป เหล็กชิ้นเล็กที่พาดทะลุฉนวนจึงพาความร้อนผ่านได้มากเกินสัดส่วนพื้นที่ของมัน

เกิดตรงไหนบ้าง

ตำแหน่งเกิดอย่างไร
------
แปเหล็กของหลังคาเมทัลชีทฉนวนม้วนที่ปูขวางแปถูกแผ่นหลังคากดจนบางตรงแนวแป และแปสัมผัสแผ่นหลังคาที่ร้อนโดยตรง
โครงคร่าวโลหะของผนังเบาและฝ้าฉนวนอยู่เฉพาะในช่องระหว่างโครง ความร้อนเดินผ่านตัวโครง
สกรู หมุดยึด ลวดแขวนโลหะชิ้นเล็กทะลุชั้นฉนวนเป็นจุด ๆ จำนวนมาก
เสา คาน ขอบพื้น ระเบียงคอนกรีตโครงสร้างต่อเนื่องจากนอกเข้าในโดยไม่มีฉนวนคั่น
รอยต่อและช่องว่างระหว่างแผ่นฉนวนฉนวนขาดช่วง อากาศร้อนลัดผ่านได้
รอบดวงโคมฝัง ช่องเซอร์วิส ขอบฝ้าต้องเว้นฉนวนหรือตัดฉนวนเป็นช่อง

นักออกแบบแบ่งสะพานความร้อนเป็นแบบซ้ำเป็นระยะ เช่น โครงคร่าวและแป แบบเป็นแนวตามรอยต่อของโครงสร้าง เช่น ขอบพื้นและมุมผนัง และแบบเป็นจุด เช่น ตัวยึด

ทำไมต้องสนใจ

  • ค่า R ของระบบต่ำกว่าค่า R ของฉนวน — ค่า R บนฉลากเป็นของเนื้อฉนวนอย่างเดียว ส่วนความร้อนที่เข้าอาคารจริงขึ้นกับทั้งระบบ ซึ่งแสดงด้วย ค่า U ที่รวมผลของโครงแล้ว
  • ผลมากเป็นพิเศษกับโครงโลหะ — Building Science Corporation สรุปจากผนังในอเมริกาเหนือว่า โครงคร่าวเหล็กทำให้ฉนวนในช่องผนังเสียประสิทธิผลไปราวครึ่งหนึ่งถึงมากกว่านั้น ส่วนโครงไม้เสียน้อยกว่ามาก ตัวเลขจริงขึ้นกับระยะโครง ความหนาเหล็ก และรายละเอียดของระบบ จึงใช้เป็นแนวโน้ม ไม่ใช่ค่าของผนังทุกแบบ
  • เพิ่มฉนวนในช่องให้หนาขึ้นได้ผลน้อยลงเรื่อย ๆ — เพราะความร้อนส่วนที่ลัดผ่านโครงไม่ได้ลดลงตาม
  • เกิดจุดร้อนหรือจุดเย็นเฉพาะที่ — ในห้องเย็นหรือห้องแอร์ จุดที่โลหะพาความเย็นออกมาถึงผิวอาจเย็นกว่าจุดน้ำค้าง ของอากาศรอบข้าง จึงเกิดหยดน้ำเป็นแนวตามโครงหรือหัวสกรู

ฉนวนต่อเนื่องสำคัญอย่างไร

ฉนวนต่อเนื่อง (Continuous Insulation) คือชั้นฉนวนที่ปูผ่านหน้าโครงสร้างโดยไม่ถูกโครงตัดขาด ความร้อนทุกเส้นทางจึงต้องผ่านฉนวนอย่างน้อยหนึ่งชั้น หลักการที่ใช้ได้กับงานทั่วไปคือ

  1. ให้มีฉนวนอย่างน้อยหนึ่งชั้นที่ไม่ถูกโครงตัด — เช่น ฉนวนม้วนปูขวางแปต่อเนื่องทั้งผืน หรือเพิ่มชั้นฉนวนปิดหน้าโครงคร่าว
  2. อย่าให้ฉนวนถูกกดจนบางตรงจุดรองรับ — ใช้ตัวเว้นระยะหรืออุปกรณ์ยึดตามที่ผู้ผลิตหลังคาและฉนวนแนะนำ เอกสารของผู้ผลิตฉนวนบางรายระบุให้ใช้อุปกรณ์ยึดแผ่นหลังคาที่ไม่กดทับฉนวนบริเวณแป
  3. ชนรอยต่อให้สนิท และถ้าปูสองชั้นให้เหลื่อมรอยต่อกัน ดู ช่องว่างและการกดอัดฉนวน
  4. ใช้ตัวคั่นความร้อน (Thermal Break) — วัสดุนำความร้อนต่ำคั่นระหว่างโลหะสองชิ้น ในจุดที่ผู้ออกแบบกำหนด
  5. ปิดผิวฟอยล์ให้ต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้อากาศชื้นเข้าถึงโลหะที่เย็น ดู การปิดรอยต่อฉนวน

อาคารจริงต้องมีโครงสร้างและตัวยึดเสมอ เป้าหมายคือลดจำนวนและขนาดของจุดลัด ไม่ใช่ทำให้เป็นศูนย์ งานที่ต้องการค่า U ตามข้อกำหนด ควรให้ผู้ออกแบบคำนวณโดยรวมผลของโครงสร้างแล้ว

ตัวอย่างกับสินค้าที่ใช้บ่อย

แหล่งอ้างอิง

  • Building Science Corporation — BSD-011: Thermal Control in Buildings
  • Building Science Corporation — BSI-005: A Bridge Too Far
  • Green Building Advisor — Insulating a Metal Building
  • SCG — โบรชัวร์ฉนวนกันความร้อน เอสซีจี สำหรับงานหลังคา (วิธีติดตั้งบนแป)
  • ROCKWOOL — Cool 'n' Comfort Blanket and Slab Data Sheet

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนกันความร้อนอาคาร
  • ROCKWOOL Cool 'n' Comfort RL — ใยหินแบบม้วนสำหรับหลังคาเมทัลชีทชั้นเดียว ปูบนฟอยล์และตะแกรงลวดบนแป
  • SCG SUPER COOL-G — ใยแก้วหุ้มฟอยล์รอบด้านแบบม้วน ปูบนแปหรือระหว่างแปบนตะแกรงลวด
  • ROCKWOOL Thermalrock S — ใยหินแบบแผ่น 1,200 × 600 มม. หลายความหนาแน่น สำหรับใส่ในช่องโครง
ดูสินค้าที่เกี่ยวข้อง ให้ช่วยเลือกสินค้า

ความรู้ที่เกี่ยวข้อง