ห้องประชุมเสียงก้อง ฟังไม่ชัด ควรติดวัสดุซับเสียงที่ฝ้าหรือผนัง?

8 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพตัดห้องประชุมที่มีโต๊ะยาว เก้าอี้ และแผ่นซับเสียงเรียงบนฝ้า คลื่นเสียงจางลงเมื่อไปถึงฝ้า

สรุปสั้น

ห้องประชุมทรงสี่เหลี่ยมทั่วไปมักเริ่มแก้ที่ฝ้าเพดาน เพราะเป็นผิวใหญ่ที่ว่างและกระจายวัสดุได้ทั่วห้อง แล้วเสริมผนังด้านหลังหรือผนังด้านข้างเมื่อฝ้าให้พื้นที่ดูดซับไม่พอหรือยังมีเสียงสะท้อนระหว่างผนัง คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ "ติดตรงไหน" อย่างเดียว แต่คือ "ห้องนี้ต้องเพิ่มพื้นที่ดูดซับเสียงเท่าไร" ซึ่งคำนวณได้จากขนาดห้องและค่าเวลาเสียงก้อง (RT) เป้าหมาย และควรวัดผลก่อนและหลังติดตั้ง

ประชุมแล้วฟังไม่รู้เรื่อง ปัญหาอยู่ตรงไหน

อาการที่พบบ่อยในห้องประชุม:

เสียงพูดเหมือนค้างอยู่ในห้อง คำใหม่ซ้อนกับคำเก่า
พูดพร้อมกันหลายคนแล้วจับใจความไม่ได้
นั่งท้ายห้องแล้วฟังไม่ชัด
ประชุมออนไลน์แล้วปลายทางบอกว่าเสียงก้อง ฟังแล้วเหนื่อย
เร่งเสียงลำโพงแล้วกลับยิ่งฟังยาก

สาเหตุหลักมักไม่ใช่ "เสียงเบา" แต่เป็นเสียงสะท้อนที่ค้างอยู่ในห้องนานเกินไป ห้องประชุมมักมีพื้น ผนัง กระจก และฝ้าที่แข็งและเรียบ เสียงจึงสะท้อนไปมาหลายรอบก่อนจะจาง การเร่งลำโพงเพิ่มทั้งเสียงตรงและเสียงสะท้อนไปพร้อมกัน จึงมักไม่ช่วย

ค่าที่ใช้วัดเรื่องนี้คือเวลาเสียงก้อง (Reverberation Time, RT) ดูพื้นฐานได้ที่ เสียงก้องและ Reverberation Time สิ่งที่ควรรู้คือ RT ไม่ใช่ยิ่งต่ำยิ่งดี ห้องที่ดูดซับมากเกินไปจะฟังทึบ คนนั่งไกลได้ยินผู้พูดเบาลง และเปลืองวัสดุโดยไม่จำเป็น

ห้องประชุมควรมี RT เท่าไร

ค่าเป้าหมายขึ้นกับขนาดห้องและการใช้งาน ตัวอย่างเกณฑ์ที่มีการเผยแพร่:

WELL Building Standard (Feature 78 Reverberation Time) กำหนดห้องประชุม (conference room) ไว้ที่ RT 0.6 วินาที และตรวจด้วยการวัดจริงในห้อง
DIN 18041 (มาตรฐานเยอรมันด้านคุณภาพเสียงในห้อง) จัดห้องประชุมและห้องสัมมนาที่มีผู้พูดหลายคนไว้ในกลุ่มการใช้งานเพื่อการสื่อสาร ค่าเป้าหมายแปรตามปริมาตรห้อง และห้องที่ใช้ประชุมทางวิดีโอถูกจัดในกลุ่มที่ต้องการ RT ต่ำกว่า

ถ้าโครงการมีข้อกำหนดของตัวเอง ให้ยึดตามนั้น และควรดูค่าทีละย่านความถี่ ไม่ใช่ดีเฉพาะเสียงแหลมแต่เสียงทุ้มยังก้อง

ทำไมฝ้าเพดานมักเป็นตำแหน่งหลัก

การลด RT ขึ้นกับพื้นที่ดูดซับเสียงรวมของห้อง ไม่ได้บังคับว่าวัสดุต้องอยู่บนผนัง ห้องประชุมส่วนใหญ่เพดานไม่สูงแต่กว้างและยาว ฝ้าจึงมักเป็นผิวที่ใหญ่กว่าผนังด้านใดด้านหนึ่ง ขณะที่ผนังถูกใช้เป็นจอ กระดาน ตู้ หรือกระจกไปแล้ว การใช้ฝ้าเป็นพื้นที่ดูดซับหลักจึงมีข้อดี:

ไม่เสียพื้นที่ผนังและไม่รบกวนตำแหน่งจอหรือกระดาน
กระจายวัสดุได้ทั่วห้อง
คนในห้องไม่ไปจับ พิง หรือกระแทกวัสดุ

ติดฝ้าอย่างเดียวไม่ได้แก้ทุกห้อง

วัสดุบนฝ้าดูดซับเสียงที่พุ่งขึ้นไปหาได้ดี แต่ดูดซับเสียงที่วิ่งขนานกับฝ้าและพื้นได้น้อยกว่า ถ้าผนังแข็งและขนานกัน เสียงส่วนนี้ยังสะท้อนไปมาระหว่างผนังได้ ผลวัดจริงในห้องที่วัสดุอยู่บนฝ้าเกือบทั้งหมดจึงมักได้ RT ยาวกว่าที่สูตร Sabine คำนวณ เฟอร์นิเจอร์และของในห้องช่วยกระจายเสียงขึ้นไปหาฝ้าได้บางส่วน

เมื่อไรควรติดผนังด้วย

ควรพิจารณาเพิ่มวัสดุซับเสียงบนผนัง เมื่อ:

คำนวณแล้วพื้นที่ฝ้าให้การดูดซับไม่พอ
ตบมือแล้วได้ยินเสียงสะท้อนรัว (Flutter echo) ระหว่างผนังแข็งที่ขนานกัน
ผนังด้านหลังห้องสะท้อนเสียงกลับมาหาผู้พูดหรือไมโครโฟน ซึ่งพบบ่อยในห้องยาวและห้องที่ใช้ประชุมทางวิดีโอ
ห้องยาว ห้องใหญ่ หรือเพดานสูง
ฝ้ามีงานระบบ ไฟ หรือหัวจ่ายลมจนติดวัสดุได้ไม่เต็ม

ตำแหน่งของวัสดุจึงควรมาจากความต้องการของห้อง ไม่ใช่ติดผนังเพราะเคยชิน และไม่ใช่เลี่ยงผนังเพราะอยากประหยัด

ต้องติดเท่าไร: วิธีคิดเบื้องต้น

การประมาณเบื้องต้นใช้ความสัมพันธ์ของ Sabine:

RT ≈ 0.16 × V ÷ A

V = ปริมาตรห้อง (ลูกบาศก์เมตร)
A = พื้นที่ดูดซับเสียงรวม (ตารางเมตร) = ผลรวมของ พื้นที่ผิวแต่ละส่วน × ค่าสัมประสิทธิ์การดูดซับเสียงของผิวนั้น

เมื่อรู้ RT เป้าหมายก็คำนวณย้อนได้ว่าห้องต้องมีพื้นที่ดูดซับรวมเท่าไร หักส่วนที่ห้องมีอยู่เดิมแล้วจึงรู้ว่าต้องเพิ่มเท่าไร ข้อควรระวัง:

NRC เป็นค่าเฉลี่ย ที่ 250–2000 Hz ใช้ประมาณคร่าว ๆ ได้ งานออกแบบจริงควรใช้ค่าการดูดซับรายความถี่ แผ่นบางมักดูดซับเสียงทุ้มได้น้อยกว่าค่าเฉลี่ย
ค่าการดูดซับขึ้นกับวิธีติดตั้ง ค่าที่วัดแบบติดแนบผิวกับแบบมีช่องอากาศด้านหลังไม่เท่ากัน ต้องใช้ค่าที่ตรงกับวิธีติดตั้งจริง
เผื่อสำหรับห้องที่วัสดุอยู่บนฝ้าเกือบทั้งหมด ตามเหตุผลในกล่องเตือนด้านบน

ตัวอย่างการคำนวณ (ห้องสมมติ)

ตัวเลขในตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบายวิธีคิดเท่านั้น ไม่ใช่ค่าของห้องจริงหรือของสินค้ารุ่นใด

ห้องประชุมกว้าง 6 ม. ยาว 8 ม. สูง 2.8 ม. พื้นกระเบื้อง ผนังฉาบเรียบ ฝ้ายิปซัมฉาบเรียบ (ฝ้า 48 ตร.ม.)

ขั้นตอน	ค่า
---	---
ปริมาตรห้อง V	6 × 8 × 2.8 = 134.4 ลบ.ม.
พื้นที่ดูดซับเดิม (สมมติ)	ประมาณ 12 ตร.ม.
RT โดยประมาณตอนนี้	0.16 × 134.4 ÷ 12 ≈ 1.8 วินาที
RT เป้าหมาย	0.6 วินาที
พื้นที่ดูดซับที่ต้องมี	0.16 × 134.4 ÷ 0.6 ≈ 36 ตร.ม.
ต้องเพิ่ม	ประมาณ 24 ตร.ม.

แต่ละตารางเมตรของวัสดุที่ติดทับฝ้าเดิมเพิ่มการดูดซับเท่ากับ (ค่าของวัสดุ − ค่าของฝ้าเดิม) สมมติฝ้าเดิมประมาณ 0.05:

ค่าการดูดซับของวัสดุ (สมมติ)	พื้นที่วัสดุที่ต้องใช้	เทียบกับฝ้า 48 ตร.ม.
---	---	---
0.5	24 ÷ 0.45 ≈ 53 ตร.ม.	ฝ้าอย่างเดียวไม่พอ ต้องใช้ผนังร่วม
0.7	24 ÷ 0.65 ≈ 37 ตร.ม.	ประมาณสามในสี่ของฝ้า
0.9	24 ÷ 0.85 ≈ 28 ตร.ม.	ประมาณหกในสิบของฝ้า

ตัวอย่างนี้บอกว่า ปริมาณวัสดุคำนวณได้ ไม่ต้องเดา และห้องเดียวกันเมื่อเปลี่ยนวัสดุ คำตอบอาจเปลี่ยนจาก "ฝ้าพอ" เป็น "ต้องใช้ผนังด้วย" จึงไม่มีกฎสำเร็จรูปว่าห้องสูงเท่านี้ติดเต็มฝ้าแล้วจบ งานจริงควรให้วิศวกรคำนวณทีละย่านความถี่ด้วยค่าจากรายงานทดสอบของวัสดุ

ใช้วัสดุแบบไหน

ฝ้าฉาบเรียบเดิม ไม่อยากรื้อ — ใช้แผ่นซับเสียงชนิดติดกาวทับฝ้าเดิม เช่น M-Board แผ่นเส้นใยแร่ 300 × 600 มม. หนา 12 มม. ค่า NRC 0.53 เป็นผลวัดของ Get Best Sound กับแผ่นที่ไม่ทาสี ไม่ใช่รายงานของผู้ผลิต และไม่ควรทาสีทับเพราะการดูดซับเสียงลดลง ควรติดบนผิวที่แห้ง ไม่มีน้ำรั่วซึม
ฝ้าโครงทีบาร์ — เปลี่ยนแผ่นฝ้าเป็นแผ่นฝ้าดูดซับเสียง เช่น SCG Cylence Armax แผ่นใยแก้วผิวไวนิลสีขาว หนา 19 และ 25 มม. ดูเพิ่มที่ เลือกฝ้าดูดซับเสียง
ผนังด้านหลังหรือผนังข้าง — แผ่นผนังหุ้มผ้า เช่น SCG Cylence Zandera (ใยแก้วหนา 25 มม. NRC 0.75 ตาม ASTM C423 เอกสารไม่ระบุวิธีติดตั้งทดสอบ) หรือแผ่นใยโพลีเอสเตอร์ ISO TONE หนา 25 หรือ 50 มม. ที่หุ้มผ้าตกแต่งหรือใส่หลังแผ่นเจาะรูได้

เรื่องพฤติกรรมเมื่อเกิดไฟของวัสดุตกแต่งในอาคาร ให้ตรวจจากเอกสารของแต่ละรุ่นเทียบกับข้อกำหนดของโครงการ

วัดก่อนและหลังติดตั้ง

การคำนวณเป็นการประมาณ ห้องจริงมีเฟอร์นิเจอร์ กระจก และรูปทรงต่างกัน การวัด RT ก่อนและหลังติดตั้งตาม ISO 3382-2 ช่วยยืนยันว่าห้องถึงเป้าหมายหรือยัง และบอกได้ว่าควรเพิ่มวัสดุที่ผนังหรือไม่

ลดเสียงก้องไม่ใช่การกันเสียง

วัสดุซับเสียงทำให้เสียงในห้องชัดขึ้น แต่ไม่ได้กันเสียงประชุมไม่ให้ออกไปห้องข้าง ๆ ดู แผ่นซับเสียงกันเสียงออกนอกห้องได้ไหม

ดูวิธีแก้: ห้องเสียงก้อง

แหล่งอ้างอิง

WELL Building Standard v1 — Feature 78 Reverberation Time (ห้องประชุม 0.6 วินาที ตรวจด้วยการวัดจริง)
DIN 18041:2016 Acoustic quality in rooms — อ้างผ่านบทความของ C. Nocke (ICA 2016, Euronoise 2018)
Ecophon (Saint-Gobain) — Rooms with absorbent ceilings: ข้อจำกัดของห้องที่วัสดุซับเสียงอยู่บนฝ้า
ASTM C423 — การวัดการดูดซับเสียงในห้องก้องและนิยาม NRC (สรุปโดย Intertek)
ISO 3382-2 — Measurement of room acoustic parameters — Reverberation time in ordinary rooms
เอกสารผลิตภัณฑ์: คู่มือติดตั้ง SCG Cylence Zandera, เอกสารข้อมูล ISO TONE, หน้าสินค้า SCG Armax, ผลวัด M-Board โดย Get Best Sound

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

วัสดุดูดซับเสียง

M-Board — แผ่นเส้นใยแร่ติดกาวทับฝ้าฉาบเรียบเดิมได้ ไม่ต้องรื้อฝ้าห้องประชุม
SCG Cylence Armax — แผ่นฝ้าใยแก้วผิวไวนิลขาว หนา 19/25 มม. สำหรับห้องที่ใช้โครงฝ้าทีบาร์
ISO TONE — แผ่นใยโพลีเอสเตอร์ 25/50 มม. ติดผนัง หุ้มผ้า หรือใส่หลังแผ่นเจาะรูได้
SCG Cylence Zandera — แผ่นใยแก้วหุ้มผ้า 25 มม. มี 9 สี ใช้ติดผนังหลังห้องที่ต้องการงานตกแต่ง