เสียงเดินจากชั้นบนและเสียงกระแทกพื้น แก้อย่างไร?

7 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพตัดพื้นคอนกรีตระหว่างสองชั้น ลูกบอลตกกระแทกพื้นด้านบน คลื่นเสียงสีแดงแผ่เข้าเนื้อพื้น ด้านล่างเป็นฝ้าแขวนด้วยตัวแขวนสปริงมีฉนวนในโพรงเหนือห้องนั่งเล่น

สรุปสั้น

เสียงเดิน ของตก หรือเก้าอี้ลากจากชั้นบนเป็นเสียงกระแทก (Impact sound) แรงกระแทกเข้าไปในเนื้อพื้นโดยตรงแล้ววิ่งต่อไปตามโครงสร้าง วิธีที่ได้ผลกว่าคือแก้ที่พื้นด้านบน เช่น ปูวัสดุนุ่ม ใส่ชั้นรองยืดหยุ่น หรือทำพื้นลอย ถ้าแก้ได้เฉพาะจากห้องด้านล่าง ให้ทำฝ้าแขวนที่แยกจากโครงสร้าง ปิดสนิท และใส่ฉนวนในโพรงฝ้า ซึ่งช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่เสียงทุ้มตึง ๆ และเสียงที่อ้อมลงมาทางผนังยังเหลืออยู่ได้

เสียงทางอากาศกับเสียงกระแทกต่างกันอย่างไร

เสียงทางอากาศ (Airborne sound) เช่น เสียงพูด ทีวี เพลง เดินทางในอากาศก่อน แล้วจึงทำให้พื้นหรือผนังสั่น
เสียงกระแทก (Impact sound) เช่น เสียงส้นเท้า เด็กวิ่ง ของตก ลากเฟอร์นิเจอร์ แรงเข้าไปในพื้นโดยตรง พื้นทั้งแผ่นสั่นแล้วแผ่เสียงออกที่ห้องด้านล่าง และส่งแรงสั่นต่อไปยังผนัง คาน และเสา

พื้นที่กันเสียงพูดได้ดีจึงอาจยังกันเสียงเดินได้ไม่ดี สองเรื่องนี้วัดคนละวิธีและแก้คนละจุด ดูพื้นฐานเรื่องทางผ่านของเสียงที่ เสียงผ่านผนังและเสียงเล็ดลอดทางอ้อม (Flanking)

ทำไมแก้จากห้องด้านล่างจึงยาก

แรงเข้าไปในโครงสร้างแล้ว — เมื่อพื้นสั่น แรงสั่นไม่ได้ลงมาทางฝ้าอย่างเดียว แต่วิ่งไปตามผนังและเสาที่ต่อกับพื้นด้วย ฝ้าใหม่กันได้เฉพาะเสียงที่แผ่ลงมาจากท้องพื้น
เสียงเดินมีพลังงานมากในย่านความถี่ต่ำ — เสียงตึง ๆ จากส้นเท้าเป็นเสียงทุ้ม ซึ่งระบบเบาอย่างฝ้าแขวนกันได้น้อยกว่าเสียงกลางและแหลม
จุดยึดเป็นสะพานเสียง — ถ้าโครงฝ้ายึดแข็งกับท้องพื้น แรงสั่นจะวิ่งผ่านจุดยึดลงมาถึงแผ่นฝ้าโดยตรง

แก้ที่พื้นด้านบน: ได้ผลกว่า

ถ้าเจ้าของห้องด้านบนให้ความร่วมมือ หรือเป็นบ้านของเราเองทั้งสองชั้น ให้เริ่มที่พื้นก่อน

วิธี	หลักการ
---	---
ปูพรมหรือพรมพร้อมแผ่นรอง ในจุดที่เดินบ่อย	ผิวนุ่มลดแรงกระแทกก่อนเข้าพื้น ได้ผลกับเสียงส้นเท้าและของตก
ชั้นรองยืดหยุ่น (Resilient underlay) ใต้พื้นไม้ ลามิเนต หรือกระเบื้องยาง	คั่นระหว่างผิวพื้นกับโครงสร้าง ผลขึ้นกับชนิดและความหนาของแผ่นรองที่ผู้ผลิตทดสอบร่วมกับพื้นนั้น
พื้นลอย (Floating floor)	ผิวพื้นใหม่วางบนชั้นยืดหยุ่นทั้งผืน ไม่แตะผนังและไม่มีตะปูหรือสกรูทะลุถึงโครงสร้าง เป็นงานที่ควรให้ผู้ออกแบบกำหนดน้ำหนักบรรทุกและรายละเอียดขอบ

การปูกระเบื้องหรือหินบนพื้นโดยตรงโดยไม่มีชั้นรอง มักทำให้เสียงกระแทกชัดขึ้นเมื่อเทียบกับพื้นที่มีผิวนุ่ม

แก้จากด้านล่าง: ฝ้าแยกโครงพร้อมฉนวนในโพรง

เมื่อแตะพื้นด้านบนไม่ได้ ทางเลือกคือสร้างฝ้ากันเสียงใต้ท้องพื้น ส่วนประกอบที่สำคัญคือ

โครงฝ้าที่แยกจากท้องพื้น — แขวนผ่านตัวแขวนกันสะเทือน (Resilient hanger) หรือรางยืดหยุ่น (Resilient channel) หรือใช้โครงที่วางพาดระหว่างผนังโดยไม่แตะท้องพื้น ตามที่หน้างานและผู้ออกแบบกำหนด
แผ่นฝ้าทึบที่มีมวล เช่น แผ่นยิปซัม ฉาบรอยต่อเรียบ จำนวนชั้นให้เป็นไปตามระบบฝ้าที่เลือกและน้ำหนักที่โครงรับได้
ฉนวนในโพรงฝ้า — ฉนวนใยหิน ใยแก้ว หรือเส้นใยโพลีเอสเตอร์ชนิดแผ่น วางเหนือแผ่นฝ้าเพื่อลดเสียงก้องในโพรง เช่น ROCKWOOL Safe 'n' Silent Pro (ใยหิน) ISO NOISE รุ่นมาตรฐาน (ใยแก้วหุ้มถุง PE) หรือ ISO NOISE รุ่นพรีเมี่ยม (ใยโพลีเอสเตอร์ สำหรับงานที่ไม่ต้องการใช้ใยแก้ว)
ปิดรอยรั่ว รอบขอบฝ้า ช่องไฟ และช่องเซอร์วิส ดูรายละเอียดที่ ทำฝ้ากันเสียงจากชั้นบน

ตัวอย่างจากงานวัดภาคสนามชุดหนึ่ง (Richards & Park, 1996) บนพื้นคอนกรีตในอาคารหลังเดียว พบว่าเมื่อเพิ่มฝ้ายิปซัมแขวนแบบยืดหยุ่น ค่าหน้างาน FIIC ดีขึ้น 6–15 จุด โดยขึ้นกับวัสดุที่ปูบนพื้น ตัวเลขนี้เป็นของอาคารและระบบที่ทดสอบ ไม่ใช่ค่าที่รับประกันได้กับทุกห้อง แต่แสดงว่าฝ้าช่วยได้จริงและผลต่างกันมากตามพื้นด้านบน

ฉนวนอย่างเดียวไม่ได้กันเสียงเดิน

การวางฉนวนบนฝ้าเดิมที่ยึดแข็งกับท้องพื้น หรือฝ้าทีบาร์ที่มีรอยต่อและช่องไฟมาก ช่วยเสียงเดินได้น้อย ฉนวนทำงานได้ดีเมื่ออยู่ในโพรงของฝ้าที่ปิดสนิทและแยกจากโครงสร้าง แผ่นซับเสียงหรือโฟมที่ติดใต้ฝ้าก็ไม่ได้แก้ปัญหานี้ ดู แผ่นซับเสียงกันเสียงได้ไหม

ค่า IIC และ Ln,w / L'nT,w บอกอะไร

ค่า	มาตรฐาน	อ่านอย่างไร
---	---	---
IIC (Impact Insulation Class)	ทดสอบในห้องปฏิบัติการตาม ASTM E492 คำนวณค่าตาม ASTM E989	ยิ่งสูงยิ่งกันเสียงกระแทกได้ดี
Ln,w	จัดระดับตาม ISO 717-2 จากผลวัดในห้องปฏิบัติการ	เป็นระดับเสียงที่วัดได้ในห้องล่าง ยิ่งต่ำยิ่งดี
L'nT,w	จัดระดับตาม ISO 717-2 จากผลวัดในอาคารจริง	ยิ่งต่ำยิ่งดี รวมเสียงทางอ้อมของอาคารนั้นด้วย

การทดสอบใช้เครื่องเคาะมาตรฐาน (Tapping machine) เคาะบนพื้น แล้ววัดระดับเสียงในห้องด้านล่างในย่านประมาณ 100–3,150 Hz ค่าทั้งหมดนี้เป็นค่าของพื้น–ฝ้าทั้งระบบ ที่ทดสอบ รวมผิวพื้น ชั้นรอง โครงสร้าง โครงฝ้า แผ่นฝ้า และฉนวน ไม่ใช่ค่าของฉนวนหรือแผ่นรองชิ้นใดชิ้นหนึ่ง จึงนำค่าจากระบบหนึ่งไปใช้กับอีกระบบไม่ได้

ข้อควรรู้อีกอย่างคือ เสียงเดินจริงมีเสียงทุ้มต่ำกว่าย่านที่ค่าเหล่านี้ครอบคลุม ระบบที่ได้ค่าดีจึงอาจยังได้ยินเสียงตึง ๆ อยู่บ้าง โดยเฉพาะพื้นโครงสร้างเบา

ข้อจำกัดและเรื่องที่ควรตรวจก่อนลงมือ

ความสูงห้องลดลง — โครง ช่องว่าง ฉนวน และแผ่นฝ้ากินความสูง ควรวัดก่อนตัดสินใจ
น้ำหนักและการยึด — ฝ้าหลายชั้นมีน้ำหนักมาก การเลือกตัวแขวน ระยะโครง และการยึดกับโครงสร้างเป็นงานของช่างหรือผู้ออกแบบที่มีประสบการณ์ รวมถึงงานบนที่สูงและงานไฟฟ้า
เสียงทางอ้อม — ถ้าได้ยินเสียงชัดจากผนังมากกว่าจากฝ้า แปลว่าแรงสั่นลงมาทางผนัง การทำฝ้าอย่างเดียวจะดีขึ้นได้จำกัด
อาคารชุด — ตรวจข้อกำหนดการต่อเติม ระบบสปริงเกลอร์ และช่องเซอร์วิสกับนิติบุคคลก่อน
ไม่มีตัวเลขสำเร็จรูป — เราไม่ระบุว่าจะลดได้กี่ dB ถ้าต้องการยืนยัน ให้วัดหน้างานก่อนและหลังตามมาตรฐานภาคสนาม (เช่น ASTM E1007 / ISO 16283-2)

ดูวิธีแก้และสินค้าที่เกี่ยวข้อง: เสียงข้างห้อง / ข้างบ้าน · ฉนวนกันเสียง · ทำไมผนังสองชั้นมีโพรงกันเสียงได้ดีกว่า

แหล่งอ้างอิง

National Research Council Canada — Construction Technology Update No. 35, Controlling the Transmission of Impact Sound through Floors (Warnock, 1999)
Intertek — ASTM E492, Laboratory Measurement of Impact Sound Transmission Through Floor-Ceiling Assemblies Using the Tapping Machine (คำอธิบายวิธีทดสอบ)
ISO 717-2 — Rating of sound insulation in buildings and of building elements — Part 2: Impact sound insulation
Richards, R. L. & Park, I. — Field impact insulation tests on a concrete slab with resilient underlayments and a resiliently suspended ceiling (Acoustical Society of America, 132nd Meeting, 1996)
King, F. & Sabourin, I. — The effect of resilient channels on ceiling flanking transmission paths (National Research Council Canada, Canadian Acoustics 37(3), 2009)
National Research Council Canada — Canadian Building Digest 239, Factors Affecting Sound Transmission Loss (Warnock, 1985)

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

ฉนวนกันเสียง

ROCKWOOL Safe 'n' Silent Pro — แผ่นใยหินสำหรับโพรงผนังและฝ้า ใช้เป็นฉนวนในโพรงฝ้าแขวนของระบบกันเสียง
ISO NOISE Standard — ใยแก้วหุ้มถุง PE 0.60 × 1.20 ม. หนา 50 มม. สำหรับโพรงฝ้าและผนังเบา
ISO NOISE Premium — ใยโพลีเอสเตอร์ 100% หนา 65 มม. สำหรับโพรงฝ้า ในงานที่ไม่ต้องการใช้ใยแก้ว