แผ่นฟองน้ำซับเสียง (Acoustic Foam) ทำงานอย่างไร ใช้ตรงไหนได้ผล?

7 นาที · เรียบเรียงโดยทีมงาน · ปรับปรุงล่าสุด 10 ต.ค. 2569

ภาพวาดมุมห้องอัดเสียงขนาดเล็ก มีแผ่นฟองน้ำซับเสียงสีเทาเข้มติดเป็นตารางบนผนัง ข้างโต๊ะและขาตั้งไมโครโฟน เส้นโค้งสีแดงแทนเสียงที่จางลงเมื่อถึงแผ่นฟองน้ำ

สรุปสั้น

แผ่นฟองน้ำซับเสียงเป็นโฟมเซลล์เปิด (Open cell) ที่อากาศไหลผ่านรูพรุนได้ เสียงที่เข้าไปจะเสียพลังงานจากแรงเสียดทานในรูพรุน จึงช่วยลดเสียงก้องและเสียงสะท้อนในห้อง โดยเฉพาะย่านเสียงกลางถึงแหลม ความหนาเป็นตัวกำหนดว่าดูดซับลงไปถึงเสียงทุ้มได้แค่ไหน ฟองน้ำซับเสียงไม่ได้กันเสียงทะลุผนัง และก่อนติดในอาคารควรขอผลทดสอบพฤติกรรมเมื่อเกิดไฟของรุ่นนั้นจากผู้ขาย

ฟองน้ำซับเสียงดูดซับเสียงได้อย่างไร

ฟองน้ำซับเสียงเป็นวัสดุดูดซับเสียงแบบรูพรุน (Porous absorber) เช่นเดียวกับใยแก้วและใยหิน เนื้อโฟมมีรูพรุนเล็ก ๆ ที่ต่อถึงกัน เมื่อคลื่นเสียงทำให้อากาศขยับเข้าออกในรูพรุน แรงเสียดทานจะเปลี่ยนพลังงานเสียงส่วนหนึ่งเป็นความร้อนปริมาณน้อยมาก เสียงที่สะท้อนกลับเข้าห้องจึงลดลง

ด้วยเหตุนี้ โฟมที่ใช้ซับเสียงต้องเป็นเซลล์เปิด ส่วนโฟมเซลล์ปิด เช่น ฉนวนยางหุ้มท่อแอร์หรือโฟม PE อากาศไหลผ่านเนื้อไม่ได้ จึงดูดซับเสียงได้น้อย ดูความต่างที่ ฉนวนเซลล์ปิดกับฉนวนเส้นใย

ความหนามีผลอย่างไร

วัสดุรูพรุนทำงานได้ดีเมื่ออากาศขยับตัวมาก แต่ที่ผิวผนังแข็ง อากาศแทบไม่ขยับ เสียงทุ้มซึ่งมีความยาวคลื่นยาวจึงต้องการวัสดุที่ยื่นห่างจากผนังมากกว่า ผลคือ:

แผ่นบาง ดูดซับเสียงแหลมและเสียงกลางได้ แต่แทบไม่แตะเสียงทุ้ม
แผ่นหนาขึ้น ดูดซับลงไปถึงความถี่ต่ำกว่าเดิม
เว้นช่องอากาศด้านหลัง ช่วยให้แผ่นความหนาเท่าเดิมดูดซับความถี่ต่ำได้ดีขึ้น
เสียงเบสลึก ต้องใช้ความหนามากจนไม่สะดวก ห้องดนตรีหรือโฮมเธียเตอร์ที่มีปัญหาเสียงทุ้มจึงมักต้องใช้วัสดุหนาหรือตัวดูดซับแบบอื่นร่วม

ตัวอย่างจากเอกสารผู้ผลิต: วัสดุซับเสียงเซลล์เปิดสำหรับบุท่อลม Aeroflex ACOUSTEX หนา 25 มม. มีค่าการดูดซับเสียงตาม ASTM C423 เท่ากับ 0.19 ที่ 250 Hz, 0.60 ที่ 500 Hz และ 1.00 ที่ 1000 Hz (NRC 0.65 เอกสารไม่ระบุวิธีติดตั้งทดสอบ) จะเห็นว่าแผ่นหนา 25 มม. ดูดซับเสียงกลาง-แหลมได้มาก แต่ที่ความถี่ต่ำได้น้อยกว่ามาก วิธีอ่านตารางแบบนี้อยู่ใน ค่าสัมประสิทธิ์การดูดซับเสียง

ลายลิ่ม พีระมิด รังไข่ แผ่นเรียบ ต่างกันอย่างไร

ลายบนผิวหน้าเกิดจากการตัดเนื้อโฟมออกบางส่วน สิ่งที่ควรเข้าใจ:

เมื่อเทียบที่ความหนารวมเท่ากัน แผ่นที่ตัดเป็นลายมีเนื้อวัสดุน้อยกว่าแผ่นเรียบ และเนื้อที่หายไปคือส่วนที่อยู่ห่างผนังที่สุด ซึ่งเป็นส่วนที่ทำงานได้ดีที่สุด แผ่นลายจึงไม่ได้ดูดซับเสียงมากกว่าแผ่นเรียบเสมอไป
ลายแต่ละแบบให้ค่าการดูดซับรายความถี่ต่างกันได้ จึงควรเทียบจากผลทดสอบของลายและความหนานั้น ไม่ใช่เทียบจากรูปทรง
ในทางปฏิบัติ ลายเป็นเรื่องของรูปลักษณ์เป็นหลัก ให้เลือกความหนาและปริมาณให้พอกับห้องก่อน แล้วค่อยเลือกลาย

ใช้ตรงไหนได้ผล และตรงไหนไม่ได้ผล

เหมาะกับ งานลดเสียงก้องและเสียงสะท้อนในห้องขนาดเล็กถึงกลาง เช่น ห้องอัดเสียง ห้องพากย์ ห้องสตรีม ห้องซ้อมดนตรี โฮมเธียเตอร์ ห้องประชุมขนาดเล็ก โดยติดบนผนังที่สะท้อนเสียงตรงมาหาผู้ฟังหรือไมโครโฟน และผนังแข็งสองด้านที่ขนานกัน

ไม่เหมาะหรือได้ผลน้อย

กันเสียงจากห้องข้าง ๆ หรือกันเสียงออกนอกห้อง — ฟองน้ำเบาและโปร่ง เสียงทะลุผ่านได้ งานกันเสียงต้องแก้ที่ระบบผนัง ดู แผ่นซับเสียงกันเสียงออกนอกห้องได้ไหม
ปัญหาเสียงทุ้ม — ตามเหตุผลเรื่องความหนาข้างต้น
ติดเต็มทุกผิว — ห้องจะทึบเกินไป เสียงดนตรีฟังแห้ง ควรคำนวณปริมาณจากขนาดและการใช้งานของห้อง
พื้นที่ชื้น มีไอน้ำมัน หรือโดนแดด — ให้ถามผู้ขายว่ารุ่นนั้นรองรับหรือไม่

ติดตั้งอย่างไร

แผ่นฟองน้ำซับเสียง เช่น Top Tone (สีดำแกมเทา มี 10 ลาย ส่วนใหญ่หนา 2 นิ้ว) ติดด้วยกาวพลังตะปูสูตรน้ำ ซึ่งกลิ่นน้อยและยึดเกาะดี

ทำความสะอาดผิวผนังให้แห้ง ไม่มีฝุ่นหรือคราบมัน
วางผังตำแหน่งก่อน เพื่อให้แนวและลายต่อกันเรียบร้อย
ทากาวด้านหลังแผ่นแล้วกดติดกับผนัง กาวหนึ่งหลอดติดได้ประมาณ 2–2.5 ตารางเมตร
ไม่แนะนำกาวสเปรย์ถ้าต้องใช้ห้องทันที เพราะส่วนใหญ่กลิ่นแรง

งานติดบนฝ้าหรือที่สูงควรให้ช่างที่มีอุปกรณ์เหมาะสมทำ

คำถามด้านไฟที่ควรถามผู้ขาย

โฟมแต่ละชนิดติดไฟต่างกันมาก

หลังเหตุเพลิงไหม้สถานบันเทิง The Station ในสหรัฐอเมริกา (ปี 2003) สถาบัน NIST รายงานว่าโฟมโพลียูรีเทนที่บุผนังและฝ้าเวทีเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ไฟลามเร็ว ในการทดสอบของ NIST โฟมที่ไม่ได้ผสมสารหน่วงไฟติดไฟได้ภายในไม่กี่วินาที ขณะที่โฟมชนิดหน่วงไฟไม่ติดไฟในสภาวะใกล้เคียงกัน NIST จึงเสนอให้ห้ามใช้โฟมโพลียูรีเทนชนิดยืดหยุ่นที่ไม่หน่วงไฟเป็นวัสดุตกแต่งในสถานบันเทิง

ก่อนติดฟองน้ำซับเสียงในอาคาร โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีคนจำนวนมาก ควรถามผู้ขาย:

มีรายงานทดสอบพฤติกรรมเมื่อเกิดไฟหรือไม่ ทดสอบตามมาตรฐานใด และได้ผลระดับใด
รายงานนั้นเป็นของรุ่น สี และความหนาเดียวกับที่จะซื้อหรือไม่
เป็นการทดสอบสำหรับวัสดุตกแต่งผิวอาคาร หรือเป็นการทดสอบประเภทอื่น เช่น วัสดุบุเฟอร์นิเจอร์ ซึ่งใช้แทนกันไม่ได้
ผลทดสอบตรงกับข้อกำหนดของอาคารหรือโครงการหรือไม่

คำว่า "ไม่ลามไฟ" หรือ "กันไฟ" ที่ไม่มีมาตรฐานและรายงานกำกับยังไม่พอสำหรับการตัดสินใจ ดู ศัพท์ด้านพฤติกรรมเมื่อเกิดไฟ สำหรับ Top Tone ปัจจุบันยังไม่มีค่าการดูดซับเสียงและผลทดสอบด้านไฟที่เราเผยแพร่ได้ กรุณาสอบถามก่อนนำไปใช้ในงานที่มีข้อกำหนด

ถ้าโครงการกำหนดวัสดุไม่ติดไฟ ให้พิจารณาวัสดุซับเสียงกลุ่มใยแก้วหรือใยหินแทน ดู เลือกวัสดุดูดซับเสียงอย่างไร

ดูวิธีแก้: ห้องเสียงก้อง

แหล่งอ้างอิง

Sound On Sound — Choosing & Using Porous Absorbers: หลักการของวัสดุรูพรุน เซลล์เปิด ความหนา ช่องอากาศ และผลของลาย
NIST — The Station Nightclub Fire (2003): บทบาทของโฟมโพลียูรีเทนและข้อเสนอแนะด้านวัสดุตกแต่ง
ASTM C423 — การวัดการดูดซับเสียงในห้องก้อง (สรุปโดย Intertek)
Aeroflex Co., Ltd. — แค็ตตาล็อก ACOUSTEX (AG/NOV 2025): ค่าการดูดซับเสียงรายความถี่
Get Best Sound — หน้าสินค้า Top Tone: ลาย ความหนา และวิธีติดตั้ง

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

หมวดสินค้าและตัวอย่างสินค้าที่ใช้กับเรื่องนี้

วัสดุดูดซับเสียง

Top Tone — แผ่นฟองน้ำซับเสียง 10 ลาย ส่วนใหญ่หนา 2 นิ้ว ติดด้วยกาวพลังตะปูสูตรน้ำ
Aeroflex ACOUSTEX — วัสดุเซลล์เปิดสำหรับบุท่อลม มีค่าดูดซับเสียงรายความถี่ในเอกสารผู้ผลิต